16 czerwca w Historii Kresów

16 czerwca 2013

Przysięga w 77 Pułku AK - Okręg Nowogródek w 1944 r. Z mapnikiem stoi Jan Piwnik "Ponury"

Przysięga w 77 Pułku AK – Okręg Nowogródek w 1944 r. Z mapnikiem stoi Jan „Ponury”

1944 – w bitwie pod wsią na Nowogródczyźnie zginął w ataku na posterunek niemiecki Jan Piwnik „Ponury” – legendarny dowódca partyzancki Armii Krajowej.

Przypomnijmy, że Jan Piwnik, urodzony w 1912 r., ukończył przed wojną Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. W latach 1935-1939 służył w Policji Państwowej, m.in. w szkole oficerów policji w Mostach Wielkich i kierując posterunkiem w Horochowie na Wołyniu. Walczył w Kampanii Wrześniowej.


W czasie niemieckiej okupacji był tzw. „cichociemnym” – wyszkolonym w Anglii komandosem przerzuconym do działań dywersyjnych w Polsce. Jego najbardziej brawurową akcją było rozbicie więzienia w Pińsku i uwolnienie przetrzymywanych tam żołnierzy polskiego podziemia. Został za to odznaczony Orderem Virtuti Militari. Potem zasłynął jako twórca i dowódca Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury” w Górach Świętokrzyskich.

Na Nowogródczyźnie „Ponury” zaczął działać na przełomie lutego i marca 1944 r. jako dowódca kompanii szczuczyńskiej Nadniemeńskiego Zgrupowania Partyzanckiego, a potem dowódca 700-osobowego batalionu w 77 Pułku Piechoty AK. Zdobył m.in. miasteczko , rozbijając niemiecki garnizon i zdobywając duże ilości broni.


16 czerwca 1944 r. „Ponury” uderzył na niemiecki stuetzpunkt w Jewłaszach. Kiedy natarcie polskiej tyraliery załamało się pod ogniem niemieckich cekaemów, „Ponury” rzucił granat i poderwał do ataku dwa plutony. Po krótkiej walce Niemcy poddali się. W czasie ich rozbrajania z pobliskiego bunkra rozległa się nagle seria z peemu. „Ponury” upadł. Umierając wyszeptał pożegnania dla rodziców i żony i skonał ze słowami: pozdrówcie Góry Świętokrzyskie…

W pogrzebie Jana Piwnika – awansowanego pośmiertnie do stopnia majora – uczestniczyło na cmentarzu w pobliskiej Wawiórce kilkanaście tysięcy ludzi – kondukt pogrzeby rozciągnął się na 8 kilometrów. W 1987 r. szczątki „Ponurego” przeniesione do Klasztoru Cystersów w Wąchocku, a w 1988 r. pochowano w klasztornej ścianie.

1664 – wojska litewskie hetmana Michała Paca pobiły Rosjan pod Witebskiem.

1895 – urodził się Antoni „Monter” – polski dowódca wojskowy, generał, dowódca Armii Krajowej w Powstaniu Warszawskim. Studiował prawo na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Był m.in. zastępcą dowódcy 40 Pułku Piechoty „Dzieci Lwowskich”. W czasie Kampanii Wrześniowej 1939 r. dowodził 82 Syberyjskim Pułkiem Strzelców im. Tadeusza Kościuszki w Brześciu. Zmarł w 1960 r.

1905 – w Jekaterynosławiu, obecnie Dniepropetrowsk na Ukrainie, urodził się Wiktor – polski podróżnik, fotografik, taternik, alpinista. Zmarł w 1992 r.

1914 – w Podbereziu na Wołyniu urodził się Julian – oficer Marynarki Wojennej, dowódca ORP „Iskra”, obrońca Helu w 1939 r., pisarz, tłumacz, publicysta, autor słownika biograficznego oficerów Polskiej Marynarki Wojennej z lat 1918–1947. Zmarł w 1991 r.

1923 – urodził się Henryk – polski , dyrygent, pedagog, pisarz. Dzieciństwo i młodość spędził w Wilnie. Na początku okupacji wraz z zespołem występował w znanej wileńskiej restauracji „Biały Strahl”. Żołnierz Armii Krajowej. Zmarł w 2003 r.

1924 – we Lwowie urodził się Adam Hanuszkiewicz – polski reżyser teatralny, aktor. Dzieciństwo i młodość spędził we Lwowie. Uczęszczał do Państwowego III Gimnazjum Męskiego im. Króla Stefana Batorego, przy ul. Batorego 5 (naprzeciwko siedziby Polskiego Radia ). Okupację sowiecką i niemiecką spędził we Lwowie. Po ponownym wkroczeniu wojsk sowieckich do Lwowa w lipcu 1944 r. wstąpił do zespołu teatralnego Wojska Polskiego.

1935 – w Brześciu urodził się Edmund Paziewski – polski lekkoatleta, chodziarz. Zmarł w 2010 r.

1940 – utworzono komunistyczny rząd na Litwie.

2006 – zmarł Igor – polski aktor. Dzieciństwo i młodość spędził w Wilnie. W Kampanii Wrześniowej był żołnierzem 1 Baterii Motorowej Artylerii Przeciwlotniczej i 1 Dywizji Piechoty Legionów. Potem działał w tajnej szkole aktorskiej w Wilnie. Urodzony w 1917 r.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 16 czerwca

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *