„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta
26 lut 2026
Fot: prtsc polona.org
170 lat temu ukazała się w druku książka „Przechadzki po Wilnie i jego okolicach”, autorstwa Adama Honorego Kirkora. Jak zauważa Justyna Giedrojć z Kuriera Wileńskiego, był to pierwszy obszerny przewodnik historyczny po Wilnie.
Przewodnik Kirkora stanowi bezcenne źródło historyczne. Zawiera nie tylko szczegółowe opisy zabytków architektury, ale też mieszkańców, grup społecznych, wydarzeń historycznych, które przybliżają urok dawnego Wilna. Jest to jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta.
Przewodnik podzielony jest na rozdziały tematyczne. W pierwszym rozdziale pt. Zarysy Historyczne autor przybliża historię Litwy i Wilna.
„Dotąd zostaje nierozwikłaną kwestya, czy Litwini byli aborygenami kraju, który do dziś dnia zamieszkują, czy też przybyszami z dalekiej przyszłości? (…) Nie może ulegać najmniejszej wątpliwości, że pierwotna osada Wilna była litewską. Tak samo pewnem jest, że Wilno istniało już wiele wieków, nim kronika o niem wspomniała. Nawet Długosz mówi o wielkiej przed Gedyminem dawności Wilna. Myli się jednak grubo twierdząc, że Rzymianie byli jego założycielami. Nie Rzymianie ale Litwini ” – czytamy w wydanym w 1880 r. przewodniku.
Przewodnik zawiera też detaliczne opisy wileńskich przedmieść, ulic, cmentarzy, parafii, okolic Wilna, kościołów, w tym wówczas już nieistniejących. Obszerny rozdział Kirkor poświęcił szczegółowym opisom historycznych zakątków miasta. Autor ubolewa m.in., że dawne Wilno zniknęło bezpowrotnie.
Wikipedia odnotowuje, że Adam Honory Kirkor, był przez polskie środowiska patriotyczne krytykowany za ugodową postawę wobec władz carskich, szczególnie za wydanie Albumu Wileńskiego ku czci cara Aleksandra II i kontakty z Michaiłem Murawjowem (Wieszatielem) w 1863. W 1867 przeniósł drukarnię do Petersburga, gdzie w latach 1868–1870 wydawał konserwatywny dziennik „Nowyje wriemia”
