Pierwsza powieść z niedokończonego przez Sergiusza Piaseckiego cyklu “Wieża Babel” poświęconego latom okupacji i walki podziemnej na Wileńszczyźnie. Akcja dzieje się w latach 1939-1943. Jest oparta na autobiograficznych przeżyciach autora i wiernie odtworzonych realiach historycznych i obyczajowych ówczesnego Wilna.
Do tego pasjonująca konspiracyjna fabuła, plastycznie zarysowane sylwetki głównych bohaterów, spora porcja obyczajowego humoru, a nawet trochę erotyki. I choć osobiście wolę drugi z tomów wspomnianego cyklu – “Dla honoru organizacji”, to gwarantuję, że i ten pierwszy przeczytacie jednym tchem.
Tych, którzy mają “wileńskie korzenie”, nakłaniać do lektury nie muszę. Zresztą pewnie dawno już to przeczytali. Natomiast “koroniarzom” na zachętę zacytuję fragment, w którym główny bohater Józef spotyka się towarzysko w Wilnie z dwoma nacjonalistami – litewskim i białoruskim, planującymi odrodzenie ich państwowości pod niemiecką okupacją:
„ – Lubię ten zakątek – rzekł profesor W. – Czuję się tutaj świetnie! A jak się panu podoba? – zwrócił się do Józefa.
– Bardzo się podoba. Jest to letnisko w mieście. Z początku irytowały mnie nieco wieczorne koncerty wron…
– Białoruskich słowików – dodał z przekąsem pod adresem brata profesor Z.
– A litewski słowik to gęś. Duża, tłusta gęś! – odciął się profesor W.
– Was i na to nie stać! Niedawno słyszałem, że białoruski karabin maszynowy to widły.
– Na początek i to dobrze – rzekł spokojnie profesor W. – Bo co z waszych karabinów maszynowych, kiedy wy ich nawet użyć nie potraficie!
(…) W pewnej chwili profesor W. zanucił początek białoruskiego hymnu narodowego: “Ad wieku my spali i nas razbudzili…”
Józef odruchowo wtrącił:
– W tyłek nam dali i znów położyli!”
Takie zabawne epizody to jednak w powieści tylko krótkie przerywniki w ponurej i gęstej od strachu atmosferze Wileńszczyzny pod okupacją kolejnych totalitaryzmów – sowieckiego i niemieckiego, w których człowiek chcący przeżyć zamienia się stopniowo w tytułowego wilka. Czy taki los spotka również głównego bohatera? Sami sprawdźcie.
Czytelnik Kresowy / “Człowiek przemieniony w wilka”, Sergiusz Piasecki, wyd. Wydawnictwo Dolnośląskie (Wrocław, 1990)
Zobacz więcej recenzji w naszej Bibliotece Kresowej
