Uroczystość wręczenia sztandaru Samodzielnej Brygadzie Strzelców Podhalańskich. Przegląd pododdziałów Brygady. Od lewej: NN, NN, płk Franciszek Arciszewski, prezydent RP Władysław Raczkiewicz, gen. Władysław Sikorski, płk Zygmunt Bohusz-Szyszko, płk dypl. Aleksander Kędzior. Malestroit, 10 IV 1940 r. (Fot: NAC)
1982 – zmarł generał Zygmunt Bohusz-Szyszko – Legionista, uczestnik walk z bolszewikami, Września, KOP-owiec, dowódca Podhalańczyków, 5 Dywizji Kresowej, wiceszef II Korpusu.
Urodził się w 1893 r. w Chełmie w rodzinie herbu Odyniec. Karierę wojskową rozpoczynał w armii carskiej w Pskowie. W czasie I wojny znalazł się w II Brygadzie Legionów. W wojnie polsko – bolszewickiej dowodził 2 Kowieńskim Pułkiem Strzelców wchodzącym w skład 2 Dywizji Litewsko-Białoruskiej Wojska Polskiego. Walczył z bolszewikami na Wileńszczyźnie, Podlasiu, Mazowszu i w polskiej ofensywie 1920 r. Poważnie ranny w czasie obrony Płocka.
W okresie międzywojennym służył m.in. w Korpusie Ochrony Pogranicza dowodząc pułkiem “Głębokie”, a potem jako zastępca dowódcy KOP, był także dowódcą piechoty w 1 Dywizji Piechoty Legionów w Wilnie. W Kampanii Wrześniowej dowodził 16 Dywizją Piechoty, z którą przedarł się do Warszawy i do końca bronił stolicy.
W Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie został dowódcą Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich, w której walczył pod Narwikiem i w Bretanii we Francji. W 1942 r. był szefem sztabu Armii Andersa w ZSRR, potem dowodził 5 Kresową Dywizją Piechoty, a od połowy 1943 r. był zastępcą dowódcy II Korpusu Polskiego gen. Andersa. Z II Korpusem przebył cały szlak bojowy w kampanii włoskiej 1944-1945, stoczył m.in. zwycięską bitwę o Bolonię.
Po wojnie pozostał na emigracji w Londynie, poświęcił się publicystyce, pisarstwu historycznemu i pomocy dla polskich kombatantów. Był prezesem Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie.
1793 – w Surochowie koło Jarosławia urodził się Aleksander Fredro – polski komediopisarz, pamiętnikarz i poeta. Zmarł w 1876 r. we Lwowie. Pochowany w rodzinnej krypcie kościoła w Rudkach koło Lwowa. Przeczytaj artykuł o Aleksandrze Fredrze.
1831 – Powstanie Listopadowe: bitwa pod Kockiem.
1863 – Powstanie Styczniowe: bitwa pod Komorowem przerwana przez gwałtowną burzę.
1885 – urodził się Andrzej Gawroński – polski indolog i językoznawca, od 1916 r. był profesorem Uniwersytetów Jagiellońskiego i Lwowskiego. Napisał pierwszy polski podręcznik sanskrytu. Jeden z największych polskich poliglotów – znał na pewno co najmniej 60 języków. Uczestnik obrony Lwowa i walk z Ukraińcami w 1918 r. Zainicjował działalność “Biblioteki Wschodniej” przy Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Lwowie oraz “Rocznika Orientalistycznego” i Instytutu Orientalistycznego na Uniwersytecie Lwowskim. Zmarł w 1927 r.
1900 – we Lwowie ukazało się pierwsze polskie ilustrowane pismo sportowe “Gazeta Sportowa”.
1939 – w Spasie koło Starego Sambora urodził się Jan Martyniak – polski duchowny katolicki, arcybiskup przemysko – warszawski obrządku grekokatolickiego.
W 2009 r. Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Okręg Wołyń zwrócił się do arcybiskupów: Stanisława Dziwisza, Kazimierza Nycza i Józefa Michalika o poparcie protestu przeciwko zachowaniu Jana Martyniaka i biskupa grekokatolickiego Włodzimierza Juszczaka ze skargą na nich, zarzucając im pomówienie osoby księdza Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego oraz fałszowanie historii i stwarzanie podłoża dla odradzania się nacjonalizmu ukraińskiego.
1944 – litewski oddział pomocniczy policji niemieckiej zastrzelił w Glinciszkach 38 Polaków, także kobiety i dzieci. Był to odwet za śmierć czterech litewskich policjantów w starciu z 5 Wileńską Brygadą AK.
1955 – zmarła Janina Korolewicz-Wayda – polska śpiewaczka operowa (sopran). Debiutowała na scenie Opery Lwowskiej. Urodzona w 1876 r.
Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 20 czerwca
