Fot: printscreen/youtube.com
1944 – z niemieckiej inspiracji jeden z batalionów Galizisches SS Freiwilligen Regiment 4. wraz z oddziałem UNS dokonał masakry polskiej ludności we wsi Huta Pieniacka. Zginęło od 800 do 1200 Polaków.
W Hucie Pieniackiej ukraińscy zbrodniarze spalili 172 gospodarstwa. Ludność – dzieci, kobiety, starców – palono żywcem. Do uciekających strzelano. M.in. 70-letniej Rozalii Sołtys rozpruto brzuch bagnetem, innej kobiecie zabito noworodka rzucając nim o mur, zastrzelono rodzącą kobietę. Pułkiem dowodził SS-Sturmbannführer Siegfried Binz, a ukraińskim oddziałem – Włodzimierz Czerniawski (UPA/UNS), skazany po wojnie na karę śmierci.
Współcześni ukraińscy fanatycy UPA/UNS do dziś zaprzeczają dokonaniu tej zbrodni, całkowicie ignorując historyczne źródła i relacje polskie, żydowskie, sowieckie i nawet własne – ukraińskie (w tym nową książkę Romana Ponomarienki “Галицькї Доброволцьчi полки 1943-1944”). Protestują także przeciwko pomnikowi upamiętniającemu ofiary tej zbrodni.
W Polsce działa Stowarzyszenie Huta Pieniacka.
1608 – wojna polsko-szwedzka: wojsko hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza zaatakowało bronioną przez Szwedów Parnawę, zdobywając ją 2 marca.
1750 – urodził się Ignacy Potocki – polski działacz polityczny i oświatowy, marszałek wielki litewski, wielki mistrz Wielkiego Wschodu Polski, publicysta i pisarz z wielkim dorobkiem. Współtwórca Konstytucji 3 Maja. Zmarł w 1809 r.
1812 – zmarł Hugo Kołłątaj – polski polityk, publicysta oświeceniowy, katolicki prezbiter, kanonik, satyryk, geograf, w latach 1783–86 rektor Komisji Edukacji Narodowej, referendarz wielki litewski od 1786 r., podkanclerzy koronny od 1791 r., radca wydziału skarbu Rady Najwyższej Narodowej w 1794 r. Urodzony w 1750 r. w Dederkałach Wielkich na Wołyniu.
1854 – w Żytomierzu urodził się Juliusz Zarębski – polski kompozytor i pianista, przedwcześnie zmarły (1885) twórca słynnego “Kwintetu fortepianowego g-moll”, powszechnie uważanego za najwybitniejsze dzieło polskiej kameralistyki romantycznej. Pochowany jest na starym polskim cmentarzu w Żytomierzu. Podobno jego serce jest zamurowane w żytomierskiej katedrze katolickiej.
1866 – w Cudnowie na Wołyniu zmarł Henryk Rzewuski – polski pisarz, publicysta, przyjaciel Mickiewicza. Twórca tzw. gawędy szlacheckiej zapoczątkowanej utworem “Pamiątki Pana Seweryna Soplicy, cześnika parnawskiego”, odznaczającym się oryginalnością pomysłu, wyczuciem tradycji i humorem. Jest to cykl opowieści o barwnych postaciach kultury szlacheckiej, przede wszystkim o sławnym księciu Panie Kochanku oraz klice jego tzw. klientów. Pod wpływem tego utworu Mickiewicz napisał “Pana Tadeusza”, czarowi pamiętników Rzewuskiego uległ także Sienkiewicz. Urodził się w 1791 r. w Sławucie na Wołyniu.
1872 – zmarł Placyd Jankowski – polski duchowny unicki, a następnie prawosławny, pisarz. Ukończył Seminarium Główne Uniwersytetu Wileńskiego. Wiceprezes litewskiego konsystorza prawosławnego w Żyrowicach. W 1845 r. przeniósł się do Wilna, gdzie otrzymał probostwo cerkwi św. Mikołaja. Urodzony w 1810 r. we wsi Wojska na Grodzieńszyźnie.
1891 – we Lwowie urodził się Roman Abraham – polski generał i prawnik. Studiował na Wydziałach Filozofii i Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Działał w Drużynach Bartoszowych i Związku Młodzieży Polskiej “Zet”. Ukończył Oficerską Szkołę Kawalerii dla jednorocznych ochotników.
Podczas wojny polsko-ukraińskiej był dowódcą sektora Góra Stracenia we Lwowie. Stworzył własny oddział zwany później Straceńcami nie tylko od nazwy odcinka, ale także z powodu odwagi żołnierzy. Straceńcy walczyli z powodzeniem na różnych odcinkach obrony Lwowa: przy zdobywaniu dworca, w obronie Persenkówki, w Śródmieściu. Dowodzony przez niego oddział zatknął sztandar polski na lwowskim ratuszu o świcie 22 listopada.
Jego żołnierze stawili opór przeważającej sile bolszewickiej konnicy Budionnego pod Zadwórzem u progu Lwowa 17 sierpnia 1920 r. Bitwa ta nazwana została “polskimi Termopilami”. Uczestnik wojny obronnej 1939 r. Zmarł w 1976 r.
1892 – we Lwowie urodził się Roman Odzierzyński – polski generał, polityk, premier Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie (1950–1953). Ukończył Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. W czasie obrony Lwowa w 1918 r. był dowódcą baterii. Zmarł w 1975 r.
1975 – zmarł Włodzimierz Zonn – polski astronom, współtwórca warszawskiej szkoły astronomicznej. Studiował na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Urodzony w 1905 r.
1976 – zmarł Józef Wittlin – polski poeta, pisarz i tłumacz. Dzieciństwo spędził we Lwowie, gdzie ukończył gimnazjum i gdzie zadebiutował w gazetce młodzieżowej “Wici” wierszem pt. “Prolog”. W 1914 r. wstąpił do Legionu Polskiego. Urodzony w 1896 r. w majątku Dmytrów na Tarnopolszczyźnie.
1990 – zmarł Kornel Filipowicz – polski powieściopisarz, nowelista, scenarzysta, poeta. Autor 37 książek, znany głównie z krótkich form literackich. Urodzony w 1913 r. w Tarnopolu.
Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 28 lutego
