• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 19 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

8 września w Historii Kresów

08 wrz 2026

Bitwa pod Orszą 8 IX 1514 – obraz Hansa Krella

Bitwa pod Orszą 8 IX 1514; Bitwa pod Orszą – obraz Hansa Krella; Domena publiczna / Wikipedia

1514 – pod Orszą wojska Polski i Litwy pod wodzą Konstantego Ostrogskiego rozgromiły 3-krotnie liczniejszych Rosjan. To jedno z największych zwycięstw w historii polskiego oręża.

Ta pamiętna bitwa – jedna z trzech zwycięskich bitew, które w XVI w. stoczyliśmy pod Orszą z Rosjanami (1508, 1514, 1564) – miała miejsce podczas wojny z Moskwą z lat 1512-1522. Celem polsko-litewskiej wyprawy było odzyskanie ziem i twierdz Smoleńszczyzny zagarniętych przez Moskwę. Siły księcia hetmana Ostrogskiego liczyły 25 tys. żołnierzy – 15 tys. jazdy litewskiej Jerzego Herkulesa Radziwiłła, 5 tys. zaciężnej jazdy polskiej Janusza Świerczowskiego, 2,5 tys. żołnierzy nadwornych, 2,5 tys. zaciężnej piechoty i duża liczba dział.

Przeciwko sobie miały 80-tysięczną rosyjską armię Iwana Czeladina, która rozbiła obóz między Orszą a Dubrownem, licząc na to, że wojska litewsko-polskie będą musiały przeprawić się przez kontrolowane przez Rosjan mosty na Dnieprze. Jednak Ostrogski przeprawił wojska znanym sobie brodem, a piechotę i działa – po dwóch mostach zbudowanych przez saperów z łodzi oraz pustych beczek po winie i piwie.

Do pierwszego starcia doszło między złożonym z 10 chorągwi hufcem Wojciecha Sampolińskiego, a próbującymi oskrzydlić Polaków oddziałami rosyjskimi Bułhakowa-Golicy. Dzięki wsparciu piechoty i artylerii Sampoliński rozproszył wojska rosyjskie, a następnie przyparł je do Dniepru.

Z kolei na prawe polskie skrzydło ruszył rosyjski atak pod wodzą kniazia Andrieja Oboleńskiego. Ostrogski upozorował odwrót, a następnie wciągnął przeważające siły Rosjan w zasadzkę do wąskiego wąwozu, którego brzegi były obsadzone przez polską artylerię i piechotę z rusznicami i falkonetami – Rosjan zasypał grad kul, zginął sam Oboleński. Wtedy dopiero do szarży ruszyły wszystkie siły polsko-litewskie, błyskawicznie rozgramiając Rosjan i ścigając niedobitki jeszcze przez 4 kilometry. Polacy zdobyli też bogato wyposażony obóz wroga.

W bitwie zginęło ok. 1-2 tys. Polaków i Litwinów i kilkanaście tysięcy żołnierzy rosyjskich, a wiele tysięcy Rosjan, w tym książąt i znacznych bojarów, dostało się do polskiej niewoli. Początkowo strona polska szacowała straty rosyjskie na 40 tys., co jednak zdaje się być liczbą zawyżoną. Bitwa ta miała dla Rzeczypospolitej wielkie znaczenie. W jej wyniku nie odzyskaliśmy wprawdzie Smoleńska, ale zdobyliśmy Dubrowno, Krzyczew i Mścisław, a przede wszystkim powstrzymaliśmy rosyjską ekspansję. Pod wrażeniem tej bitwy Habsburgowie zrezygnowali też ze wspólnego z Rosjanami uderzenia na Polskę.

Warto odnotować, że zwycięstwo nad Rosjanami pod Orszą miało też wielki wpływ na kształtowanie tożsamości białoruskiej – wtedy bowiem pojawił się po raz pierwszy w litewskich szeregach czerwony krzyż na białym polu – kolory wykorzystane potem w białoruskiej fladze. W 1992 r. w niepodległej Białorusi w rocznicę bitwy pod Orszą ustanowiono Święto Armii Białoruskiej. Cztery lata później prezydent Aleksander Łukaszenka zlikwidował je i zastąpił Dniem Jedności Narodów Białorusi i Rosji. Za świętowanie kolejnych rocznic bitwy pod Orszą białoruscy opozycjoniści są represjonowani.

Przeczytaj więcej o hetmanie Konstantym Ostrogskim oraz o jego zwycięstwie pod Wiśniowcem.

1698 – początek dwudniowej bitwy pod Podhajcami, w której 6-tysięczna armia Rzeczypospolitej hetmana Feliksa Kazimierza Potockiego pokonała 14-tysięczne wojska tatarskie. Przeczytaj więcej na ten temat.

1831 – Powstanie Listopadowe: skapitulowała Warszawa.

1873 – urodził się Michał Siedlecki – polski zoolog, profesor i rektor Uniwersytetu Wileńskiego. Zmarł w 1940 r.

1885 – urodził się Władysław Marian Zawadzki – polski ekonomista, polityk, minister skarbu. W 1918 r. był członkiem Komitetu Polskiego w Wilnie. Profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Zmarł w 1939 r.

1911 – zmarł książę Jan Puzyna – polski duchowny katolicki, kardynał, sufragan lwowski, biskup krakowski. Urodzony w 1842 r. w Gwoźdźcu.

1925 – w Starych Rakliszkach w Puszczy Rudnickiej urodził się Michał Wołosewicz – polski poeta. W 1971 r. we wsi Wawiórka odnalazł i zaopiekował się grobem majora Jana Piwnika “Ponurego”. Zmarł w 2004 r.

1938 – w Brodach koło Zbaraża urodził się Ryszard Czubaczyński – polski dziennikarz, autor tekstów piosenek, aktor.

1944 – w Wilnie urodziła się Ada Rusowicz – wokalistka zespołu Niebiesko-Czarni.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 8 września

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

20 września w Historii Kresów20 września w Historii Kresów 13 września w Historii Kresów13 września w Historii Kresów 4 września w Historii Kresów4 września w Historii Kresów
  • Tagi
  • Archidiecezja Lwowska
  • Armia Krajowa
  • Bitwa pod Orszą
  • Brody
  • Dniepr
  • Habsburgowie
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • Kościół katolicki
  • Kresy Wschodnie
  • Lwów
  • Łukaszenka
  • Mścisław
  • muzyka
  • nauka
  • Orsza
  • Ostrogski
  • Piwnik
  • Podhajce
  • poezja
  • Polacy na Kresach
  • polski dziennikarz
  • Potocki
  • Powstanie Listopadowe
  • prezydent Białorusi
  • przyroda
  • Radziwiłł
  • religia
  • Siedlecki
  • Smoleńsk
  • Tatarzy
  • Uniwersytet Wileński
  • Wilno
  • wojna
  • wojna polsko-rosyjska
  • Zawadzki
  • Zbaraż

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

19 listopada w Historii Kresów

19 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Czebureki z serem - palce lizać!

Czebureki z serem - palce lizać!

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja