• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 19 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

5 sierpnia w Historii Kresów

05 sie 2026

Rejtan obraz Matejki

Rejtan – Upadek Polski – obraz Jana Matejki z 1866 – protest Tadeusza Reytana przeciwko I rozbiorowi Polski na Sejmie Rozbiorowym / pl.wikipedia.org

1772 – I rozbiór Polski: w Petersburgu Rosja, Prusy i Austria podpisały traktaty rozbiorowe ustalające granice zaborów. Polska straciła 211 tys. km kw. terytorium i 4,5 mln ludności.

W wyniku I Rozbioru Austria zawłaszczyła całą południową Polskę po Zbrucz ze Lwowem, ale bez Krakowa, a już dwa lata wcześniej samorzutnie przejęła Spisz oraz powiaty nowotarski, nowosądecki i czorsztyński. Z kolei Prusy zaanektowały Warmię i Prusy Królewskie (Pomorze Gdańskie), ale bez Gdańska i Torunia.

Natomiast Rosja zagarnęła Inflanty Polskie oraz wschodnie krańce Rzeczypospolitej za Dnieprem, Drucią i Dźwiną, czyli województwa: mścisławskie, witebskie, połockie oraz część mińskiego i inflanckiego. Łącznie Polska utraciła w I Rozbiorze 211 tys. km kw. terytorium i 4,5 miliona ludności.

30 września 1773 r. traktaty rozbiorowe ratyfikował Sejm Rozbiorowy zwołany przez zaborców, przy proteście trzech posłów: Tadeusza Reytana, Samuela Korsaka i Stanisława Bohuszewicza.

Przypomnijmy też na czym polegała w tym przypadku zdrada kraju dokonana przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego: otóż w zamian za zatwierdzenie traktatu rozbiorowego uzyskał on od zaborców spłatę swoich prywatnych długów, których wysokość zresztą zawyżył, podstawiając fikcyjnych “wierzycieli” z grona swoich zauszników. Nie pogardził też bezpośrednią “dotacją” ze skarbca Rosji, Austrii i Prus z puli specjalnie przeznaczonej na przekupywanie polskich posłów.

Rozbiór poparły też zafascynowane absolutyzmem oświecone środowiska francuskie i niemieckie – akcji tej gratulował zaborcom sam Voltaire.

1461 – urodził się Aleksander Jagiellończyk – król Polski, wielki książę litewski. Jako ostatni z władców WKL znał mowę litewską. Dbał o rozwój stołecznego Wilna, korzystał z pomocy doświadczonych litewskich doradców, zapewnił Wielkiemu Księstwu Litewskiemu samodzielną politykę zagraniczną. Zgodnie współpracował ze swoim starszym bratem – Janem Olbrachtem, który w tym czasie zasiadał na tronie polskim. Aleksander Jagiellończyk zmarł w 1506 r.

1506 – zwycięstwo wojsk polsko-litewskich nad Tatarami w Bitwie pod Kleckiem.

1579 – zmarł Stanisław Hozjusz – polski humanista, poeta, sekretarz królewski, sekretarz wielki koronny, dyplomata, biskup chełmiński i warmiński, kardynał, teolog-polemista, jeden z czołowych przywódców polskiej i europejskiej kontrreformacji. Urodzony w 1504 r. Wychował się na Wileńszczyźnie i był z nią związany był przez większość życia.

1753 – w Migańcach na Wileńszczyźnie urodził się Wawrzyniec Gucewicz – polski architekt, przedstawiciel klasycyzmu, profesor Uniwersytetu Wileńskiego. Zaprojektował m.in. ratusz, katedrę i pałac biskupi w Wilnie (pałac Napoleona), niektóre budynki zespołu pałacowego w Werkach (rozpoczęte przez Marcina Knakfusa – centralny pałac, pawilon i karczmę), ratusz w Widzach, katedrę w Mejszagole, kościół-rotundę w Suderwie, kościół w Janowie pod Kownem, dom Karpiów przy ulicy Trockiej w Wilnie i inne budowle. Zmarł w 1798 r. w Wilnie.

1816 – zmarł Tomasz Wawrzecki – polski generał, polityk, chorąży wielki litewski. Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej. Pochowany w Widzach. Urodzony w 1759 r.

1827 – urodził się Marian Langiewicz – polski generał, dyktator Powstania Styczniowego. Zmarł w 1887 r.

1863 – Powstanie Styczniowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Depułtyczami Królewskimi.

1864 – w Cytadeli Warszawskiej stracono powstańców styczniowych: Rafała Krajewskiego, Józefa Toczyskiego, Romana Żulińskiego i Jana Jeziorańskiego.

1864 – w Cytadeli Warszawskiej stracono Romualda Traugutta, polskiego generała, dyktatora Powstania Styczniowego, urodzonego w 1826 r. w Szostakowie na Grodzieńszczyźnie. Przeczytaj więcej na temat Romualda Traugutta.

1875 – we Lwowie urodził się Jan Łopuszański – polski hydrotechnik, profesor i rektor Politechniki Lwowskiej, minister robót publicznych. Zmarł w 1936 r.

1885 – we Lwowie urodził się Franciszek Staff – polski ichtiolog, profesor i rektor SGGW. Zmarł w 1966 r.

1908 – zmarł Walery Antoni Wróblewski – polski generał, uczestnik Powstania Styczniowego i Komuny Paryskiej. Urodzony w 1836 r. w Żołudku na Wileńszczyźnie.

1931 – we Lwowie urodził się Janusz Majewski – polski reżyser filmowy, wśród jego filmów są m.in. “C.K. Dezerterzy”, “Zazdrość i medycyna”, “Zaklęte rewiry” i “Mała matura 1947”.

1944 – w Powstaniu Warszawskim poległ Zygmunt Hempel – żołnierz dawnych Legionów Polskich, SZP i ZWZ. Studiował w Akademii Rolniczej w Dublanach. Urodzony w 1894 r.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 5 sierpnia

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

20 sierpnia w Historii Kresów20 sierpnia w Historii Kresów 11 sierpnia w Historii Kresów11 sierpnia w Historii Kresów 8 sierpnia w Historii Kresów8 sierpnia w Historii Kresów
  • Tagi
  • architektura
  • architektura Kresów
  • Dniepr
  • Dublany
  • dyplomacja
  • film
  • Grodzieńszczyzna
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • Inflanty
  • Jagiellonowie
  • Kleck
  • Korsak
  • Kościół katolicki
  • kościoły
  • kościoły na Kresach
  • Kowno
  • Krajewski
  • Kresy Wschodnie
  • Legiony Polskie
  • Lwów
  • Majewski
  • Mejszagoła
  • nauka
  • Petersburg
  • Polacy na Kresach
  • Politechnika Lwowska
  • Połock
  • Poniatowski
  • Powstanie Styczniowe
  • Powstanie Warszawskie
  • religia
  • Reytan
  • rozbiory Polski
  • Suderwa
  • Tatarzy
  • Traugutt
  • Uniwersytet Wileński
  • Wileńszczyzna
  • Wilno
  • Wróblewski
  • zabytki
  • zabytki na Kresach

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

19 listopada w Historii Kresów

19 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Czebureki z serem - palce lizać!

Czebureki z serem - palce lizać!

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja