Po bitwie pod Zieleńcami, Kościuszko wraz z ks. Józefem odbierają defiladę wojsk polskich z jeńcami, po pobiciu wojsk rosyjskich, obraz Wojciecha Kossaka
1792 – wojska księcia Józefa Poniatowskiego pokonały Rosjan pod Zieleńcami. Król ustanowił na cześć tego triumfu Order Virtuti Militari – do dziś najwyższe odznaczenie wojskowe.
Bitwa pod Zieleńcami, na wschód od Zasławia na dzisiejszej Ukrainie, miała miejsce w czasie tzw. Wojny w Obronie Konstytucji 3 Maja. Liczącymi 15,5 tys. oddziałami polskimi dowodził książę Józef Poniatowski – bratanek króla, Rosjanami – gen. Herkules Morkow.
W trakcie bitwy inicjatywa wiele razy przechodziła z rąk do rąk i kilka razy wydawało się już, że polskie oddziały, złożone głównie z niedoświadczonych rekrutów, zostaną rozbite. Jednak dzięki umiejętnemu dowodzeniu książę Poniatowski zdołał w końcu zmusić wroga do odwrotu.
Straty polskie w bitwie pod Zieleńcami wyniosły ok. 1000 zabitych, rosyjskie – dwa razy więcej. Nie licząc potyczek konfederatów barskich, było to pierwsze samodzielne zwycięstwo polskiej armii od blisko 100 lat, które podniosło morale całego wojska i udowodniło, że potrafi ono stawić opór przeważającemu rosyjskiemu najeźdźcy.
Niestety, polski król, choć ustanowił z tej okazji Order Virtuti Militari, odmówił odwiedzenia zwycięskich wojsk następującymi słowami: “Czyliż będę miał w obozie wygodę i kuchnię przyzwoitą?”
1649 – Powstanie Chmielnickiego: zwycięstwo wojsk litewskich w bitwie pod Zahalem.
1863 – Powstanie Styczniowe: bitwa pod Górami.
1896 – W Jaworowie w województwie lwowskim urodził się Władysław Langner, generał WP, w czasie kampanii 1939 r. dowodził odcinkiem „Węgry” w Armii „Karpaty”, a następnie obroną Lwowa.
1923 – w Łucku na Wołyniu urodził się Szymon Szurmiej – polski aktor, reżyser i działacz społeczności żydowskiej.
1945 – w Moskwie rozpoczął się pokazowy proces przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, tzw. Proces Szesnastu. Po 3 miesiącach pobytu w więzieniu na Łubiance i jedynie 3-dniowym procesie skazano 13 przywódców na kary pozbawienia wolności od 4 miesięcy do 10 lat. Część z nich została potem zamordowana w miejscu uwięzienia.
Polscy działacze zostali przez sowietów zwabieni 28 marca 1945 r. do wilii w Pruszkowie pod pretekstem rozmów na temat polskiego stosunku do władz ZSRR, uzgodnień jałtańskich i sytuacji na zapleczu frontu, a następnie aresztowani przez NKWD.
W ręce sowietów wpadli: Delegat Rządu i Wicepremier na Kraj – Jan Stanisław Jankowski, ostatni Komendant Główny AK i pełniący funkcję Komendanta Głównego organizacji “NIE” – gen. Leopold Okulicki, Przewodniczący Rady Jedności Narodowej – Kazimierz Pużak, pełniący funkcję tłumacza wiceminister Departamentu Informacji Delegatury RP na Kraj – Józef Stemler-Dąbski, Antoni Pajdak (PPS-WRN), Stanisław Jasiukowicz, Kazimierz Kobylański, Zbigniew Stypułkowski i Aleksander Zwierzyński ze Stronnictwa Narodowego, Józef Chaciński i Franciszek Urbański ze Stronnictwa Pracy, Adam Bień, Kazimierz Bagiński i Stanisław Mierzwa ze Stronnictwa Ludowego oraz Eugeniusz Czarnowski i Stanisław Michałowski ze Zjednoczenia Demokratycznego.
Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 18 czerwca
