28 lutego 1944 roku oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii i SS Galizien dokonały pacyfikacji wsi Huta Pieniacka. Fot: PrtSc/YouTube
Ministerstwo kultury Ukrainy poinformowało w środę, że wydało pozwolenie na poszukiwanie szczątków polskich ofiar ukraińskich nacjonalistów w dawnej wsi Huta Pieniacka (obecnie w obrębie wsi Żarków i Gołubycia w obwodzie lwowskim). “Prace poszukiwawcze będzie realizować wspólna ukraińsko-polska ekspedycja” — przekazał resort na swojej stronie internetowej.
Jak przekazał resort kultury, decyzja została podjęta po rozpatrzeniu wniosku złożonego 16 lutego 2026 r.
Prace dotyczą poszukiwań i lokalizacji miejsc pochówku mieszkańców wsi poległych w czasie II wojny światowej. Decyzja ta opiera się na ustaleniach ukraińsko-polskiej grupy roboczej ds. pamięci historycznej. Zostały one zapisane we wspólnym komunikacie o wynikach prac w 2025 roku, a także potwierdzone podczas spotkania Prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego i Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego 19 grudnia 2025 roku w Warszawie.
Ekspedycja — zgodnie z ukraińskim prawem, będzie prowadzona przez wspólną ukraińsko-polską grupę.
Specjaliści będą dążyć do ustalenia dokładnego miejsca pochówku. W przypadku odnalezienia szczątków, prace będą kontynuowane w formie ekshumacji z późniejszym ponownym pochówkiem.
Resort przekazał, że 2026 roku Ukraina i Polska planują również dalsze badania na terytorium obu państw. Pod koniec 2025 roku Ministerstwo Kultury wydało już pozwolenia na prace poszukiwawcze we wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka na Wołyniu, a także na kontynuację poszukiwań na terenie dawnej wsi Puźniki w obwodzie tarnopolskim, prowadzonych przez Fundację Wolność i Demokracja.
Wiosną 2026 roku planowane są prace we wsi Ugły w obwodzie rówieńskim oraz kontynuacja badań ukraińskich w Polsce.
28 lutego 1944 r. ukraińscy żołnierze 4 Galicyjskiego Ochotniczego Pułku Policji SS powiązanego z 14 Dywizją SS „Galizien”, oddziały UPA, nacjonaliści ukraińscy oraz ukraińscy mieszkańcy okolicznych wiosek, wkroczyli do wsi Huta Pieniacka zamieszkanej przez ludność polską. W wyniku przeprowadzonej przez napastników akcji pacyfikacyjnej, śmierć poniosło ponad 850 Polaków. Masakrę przeżyło około 160 osób.
Kilka dni wcześniej, 23 lutego, w okolicy wsi doszło do potyczki oddziału samoobrony z Huty Pieniackiej z patrolem policyjnym złożonym z Ukraińców służących w 4 Pułku Policyjnym Dywizji SS „Galizien”. W wyniku walk dwóch żołnierzy ukraińskich zginęło, a ośmiu zostało rannych. W starciu wzięły też udział oddziały UPA wspierające żołnierzy SS. Niemcy urządzili ofiarom tych walk uroczysty pogrzeb w Brodach.
Oddział SS pojawił się Hucie Pieniackiej w związku z uzyskaniem przez Niemców informacji, że we wsi stacjonował oddział partyzantów radzieckich, z którymi współpracowali mieszkańcy. Partyzanci opuścili jednak miejscowość 22 lutego.
Po starciach z 23 lutego mieszkańcy Huty Pieniackiej przygotowywali się do mającej nastąpić niemieckiej akcji odwetowej. Wywiad Inspektoratu AK w Złoczowie w nocy z 27 na 28 lutego przekazał oddziałowi samoobrony w Hucie Pieniackiej dowodzonemu przez Kazimierza Wojciechowskiego, że do wsi zdążają oddziały 14 Dywizji SS „Galizien”. Zalecono, aby nie stawiać oporu, ukryć broń i mieszkańców. Liczono, że oddziały SS jedynie skontrolują wieś, poszukując broni i kontaktów mieszkańców z radziecką partyzantką. Podobna akcja miała miejsce kilka dni wcześniej we wsi Majdan, gdzie obyło się bez ofiar.
wa za ipn.gov.pl/mincult.gov.ua
