„Rzeź galicyjska”, Jan Nepomucen Lewicki. Fot: pl.wikipedia.org/
1846 – rozpoczęła się Rzeź Galicyjska – masowe mordy na polskich ziemianach, urzędnikach dworskich i księżach dokonane przez hordy chłopskie sprowokowane przez Austriaków.
Bezpośrednim impulsem do zbrodni była rozpuszczona przez Austriaków plotka o rzekomej akcji zbrojnej szykowanej przez szlachtę przeciwko chłopom w celu ich wybicia. Austriakom chodziło o zniszczenie rękami zbuntowanych chłopów polskiej szlachty, aby uniemożliwić jej udział w Powstaniu Krakowskim przeciwko zaborcom.
Zbrojne gromady chłopów zrabowały i zniszczyły w ciągu kilku dni ponad 500 dworów (w cyrkule tarnowskim zagładzie uległo ponad 90 proc. dworów). Zamordowano, często w bardzo okrutny sposób, od 1,2 tys. do 3 tys. ziemian, urzędników dworskich i rządowych oraz kilkudziesięciu księży.
Głównym inspiratorem pogromu był starosta tarnowski Joseph Breinl von Wallerstern, a przywódcą band chłopskich – Jakub Szela. Kiedy przestał już być zaborcom potrzebny został internowany i przesiedlony na Bukowinę. Tam podobno utopił się w kałuży kiedy wracał pijany z gospody. Według innej wersji, dosięgła go tam zemsta rodzin pomordowanych. Co ciekawe, znalazł się w polskiej literaturze apologeta tego degenerata, zdrajcy i zbrodniarza – Bruno Jasieński (właśc. Wiktor Zysman) – komunizujący poeta pochodzenia żydowskiego stworzył o nim poemat.
Tragiczne echa Rzezi Galicyjskiej odnajdujemy także w “Weselu” Wyspiańskiego.
1831 – Powstanie Listopadowe: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Nową Wsią; nierozstrzygnięta bitwa pod Wawrem.
1851 – w Mińsku urodził się Konrad Prószyński – polski pisarz, wydawca, działacz oświatowy. Jego ojciec prowadził w Mińsku jeden z pierwszych w Polsce zakładów fotograficznych (założony w 1839 roku). Oskarżony o działalność patriotyczną polegającą m.in. na umieszczaniu symboli narodowych Polski i Litwy na wykonywanych przez niego fotografiach rodzinnych, został zesłany wraz z rodziną do Tomska w zachodniej Syberii. Po powrocie Prószyński założył tajne Towarzystwo Oświaty Narodowej mające na celu szerzenie oświaty wśród ludu; autor elementarzy, m.in. pierwszego nowoczesnego elementarza z 1875 r. i wydanej w 1879 r. “Obrazkowej nauki czytania i pisania” uhonorowanej na międzynarodowej wystawie Londyńskiego Towarzystwa Pedagogicznego. Założyciel warszawskiej Księgarni Krajowej. Zmarł w 1908 r.
1863 – Powstanie Styczniowe: bitwa pod Krzywosądzem.
1876 – w Dyrwianach na Litwie urodził się Adolf Gużewski – polski kompozytor, pianista, dyrygent orkiestr symfonicznych i pedagog. Zmarł w 1920 r. w Dyrwianach.
1877 – w Simiach na Włodzimierszczyźnie urodził się Stanisław Siedlecki – polski polityk, działacz społeczny. W gimnazjum w Złotopolu tworzył organizację patriotyczno – rewolucyjną. Ukończył Politechnikę Lwowską. Był współtwórcą tajnej organizacji “Promień”, współredagował od 1898 r. miesięcznik “Promień” (Lwów-Kraków). Bliski współpracownik Józefa Piłsudskiego. Jeden z czołowych działaczy ruchu prometejskiego. We wrześniu 1939 r. wraz z urzędami państwowymi przedostał się na Wołyń. W obliczu agresji sowieckiej popełnił samobójstwo.
1884 – we wsi Chłopy koło Lwowa urodził się Maciej Rataj – polski polityk, marszałek Sejmu i pełniący obowiązki Prezydenta RP, działacz ludowy i publicysta. Ukończył Uniwersytet Lwowski, był nauczycielem w lwowskim gimnazjum. Rozstrzelany przez Niemców w 1940 r. w Palmirach.
1897 – urodził się Michał Czartoryski – błogosławiony, polski dominikanin, mistrz nowicjatu i wychowawca studentów. Studiował na Politechnice Lwowskiej uzyskując tytuł inżyniera architekta. Brał udział w obronie Lwowa, odznaczony za męstwo Krzyżem Walecznych. Zginął rozstrzelany przez Niemców w szpitalu powstańczym w Warszawie wraz z ciężko rannymi, których do końca nie opuścił.
Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 19 lutego
