Fot: Fundacja Wolność i Demokracja
Fundacja Wolność i Demokracja otrzymała od władz Ukrainy zgodę na przeprowadzenie ekshumacji polskich ofiar rzezi w miejscowości Puźniki. Ekshumacje to kontynuacja procedur rozpoczętych w 2023 roku przez FWiD.
Pod koniec 2022 roku, Fundacja uzyskała zgodę władz ukraińskich na przeprowadzenie prac poszukiwawczych szczątków Polaków zamordowanych w 1945 roku w rejonie nieistniejącej miejscowości Puźniki (powiat Czortków w obwodzie tarnopolskim).
Latem 2023 roku, po miesiącach trudnych poszukiwań, polscy i ukraińscy specjaliści odnaleźli tam zbiorową mogiłę zamordowanych mieszkańców wsi, ofiar oddziału OUN-UPA pod dowództwem Petra Chamczuka, który lutym 1945 roku zamordował tam ponad 80 osób.
Ale na wydobycie szczątków ofiar rzezi trzeba było uzyskać kolejną zgodę ukraińskich władz. Fundacja złożyła dokumentację i dopełniła wszelkich koniecznych formalności, jednak dopiero w środę 8 stycznia, po trwającej wiele miesięcy procedurze przyszła zgoda na ekshumację ofiar – poinformowała Fundacja podczas konferencji prasowej 13 stycznia.
W kwietniu 2025, Fundacja wspierana przez polski Instytut Pamięci Narodowej i ekspertów Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, przy udziale archeologów ukraińskich rozpocznie prace ekshumacyjne w Puźnikach.
Pierwsze ekshumacje to efekt wielu lat starań Fundacji.
Chcę podkreślić, że starania Fundacji, mające na celu przywrócenie godności i pamięci naszym rodakom, spotkały się z zaangażowaniem zarówno poprzedniego jak i obecnego rządu RP. Jesteśmy bardzo wdzięczni za to wsparcie, bez niego nie byłoby tego sukcesu. To pokazuje, że starania o pamięć o poległych i pomordowanych Polakach na Wschodzie toczą się ponad politycznymi podziałami. Odbieramy ten fakt niezwykle pozytywnie. Wspólnie powinniśmy walczyć o naszą tożsamość, w tym dbać o pamięć ofiar wojen i zbrodniczych ideologii,
– powiedziała Lilia Luboniewicz, prezes Fundacji Wolność i Demokracja.
Wiceprezes FWiD Maciej Dancewicz podziękował wszystkim, „którzy mimo wielu przeszkód i chwil zwątpienia w pocie czoła działali na rzecz naszej wspólnej sprawy”.
A sam wiem najlepiej, że nieraz nie było łatwo. Wiele trudnych rozmów, skomplikowanych działań formalnych, trudności, to była nasza rzeczywistość w ostatnich latach. Dziękujemy tym wszystkim, którzy byli po naszej stronie i towarzyszyli nam w tej drodze. Wierzymy, że ten moment będzie prawdziwym przełomem dla wszelkich badań dotyczących losów polskich ofiar zbrodni wojennych na Wschodzie.
W piątek 10 stycznia szef polskiego rządu poinformował o przełomie w relacjach polsko-ukraińskich. Chodziło o ekshumacje ofiar Rzezi Wołyńskiej.
Wreszcie przełom. Jest decyzja o pierwszych ekshumacjach polskich ofiar UPA. Dziękuję ministrom kultury Polski i Ukrainy za dobrą współpracę. Czekamy na kolejne decyzje,
— napisał premier Donald Tusk w mediach społecznościowych.
W odpowiedzi na tę wiadomość prezes IPN oraz popierany przez PiS kandydat na prezydenta Karol Nawrocki powiedział, że ogłaszane w przeszłości „przełomy” nie przekładały się na realne działania.
Prezes IPN podkreślił, że niezależnie od politycznych sympatii czy antypatii, obowiązkiem Instytutu jest działanie na rzecz państwa polskiego.
Od 2014 roku FWiD w ramach projektu Strażnicy Narodowej Pamięci prowadzi prace poszukiwawcze i ekshumacyjne na terenach Ukrainy.
Efektem rzetelnie zrealizowanych prac był uroczysty pogrzeb szczątków 138 żołnierzy Wojska Polskiego, którzy polegli w trakcie walk o Lwów we wrześniu 1939 roku.
4 listopada 2015 roku pochowano 111 żołnierzy ze zgrupowania gen. Kazimierza Sosnkowskiego. Pogrzeb kolejnych 27 żołnierzy odbył się 25 listopada 2016 roku.
ba na podst. wid.org.pl
