• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 16 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Kresy w czerwieni (X). Flotylla Pińska

25 wrz 2023

Kresy w czerwieni (X). Flotylla Pińska

Pododdział z Flotylli Pińskiej w czasie defilady, Pińsk, lata 30. XX wieku
Fot. zbiory autora

Flotylla powstała w kwietnia 1919 roku, gdy dowództwo Wojska Polskiego zorganizowało z trzech kutrów oddział morski na Prypeci. W 1922 roku główną bazą flotylli został Pińsk. W mieście zbudowano Komendę Portu Wojennego, koszary, magazyny i hangary. Zakładano, że w przypadku wojny będzie liczyła około 50 okrętów bojowych i 2200 marynarzy.

W sierpniu 1939 roku ta formacja Marynarki Wojennej liczyła 40 okrętów bojowych i 50 okrętów pomocniczych, a w czasie mobilizacji uzupełniały ją rekwirowane statki cywilne. Flotyllą dowodził kmdr Witold Zajączkowski, a dowództwo dysponowało okrętem sztabowym „Admirał Sierpinek” oraz okrętem sanitarnym „Generał Sosnkowski”.

W skład 1. dywizjonu pod dowództwem kpt. Mieczysława Sierkuczewskiego wchodził: okręt obrony przeciwlotniczej „Generał Sikorski”, monitory „Kraków” i „Wilno”, 3 kanonierki, 5 kutrów opancerzonych i 2 barki.

Kmdr ppor. Stefan Kamiński dowodził 2. Dywizjonem składającym się z: okrętu obrony przeciwlotniczej „Hetman Chodkiewicz”, monitorów „Horodyszcze” i „Warszawa”, 4 kutrów opancerzonych, 1 barki.

Dowódcą 3. dywizjonu był kpt. Bronisław Bończak, a w jego skład wchodził okręt dowódcy „Generał Szeptycki”, monitory „Pińsk” i „Toruń”, 4 kutry opancerzone, 2 kutry łącznikowe, barka.

Oddział minowo-gazowy pod dowództwem kpt. Narcyza Małuszyńskiego liczył 1 okręt i 7 trałowców.

Monitory rzeczne (widoczne m.in. „Warszawa” i „Toruń”) i statek uzbrojony „Generał Sikorski” w porcie wojennym w Pińsku
Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Flotylla Rzeczna w Pińsku nie mogła wziąć udziału w walkach z Niemcami, pozostając na wschodnich terenach Rzeczypospolitej z zadaniem obrony tych rubieży. W przypadku agresji sowieckiej okręty miały „zamknąć” rzeki i osłaniać swoją artylerią działania polskiej piechoty na lądzie. 13 września 1939 roku pińscy marynarze dostali rozkaz zajęcia pozycji na Pinie i Kanale

Królewskim oraz zorganizowania tam obrony, a dwa dni później flotyllę podporządkowano dowódcy Okręgu Korpusu nr IX gen. bryg. Franciszkowi Kleebergowi. Z jego rozkazu flotylla miała bronić mostów na rzekach Pina, Strumień i Jasiołda.

Informacje o agresji sowieckiej dotarły do Pińska dopiero o godzinie 11:00 17 września. Sztab Flotylli Pińskiej próbował natychmiast nawiązać łączność ze wszystkimi swoimi okrętami, jednak na manewr było już za późno. W tej sytuacji generał Kleeberg rozkazał marynarzom zatopić okręty i wyjść na brzeg. Marynarzy flotylli znajdujący się w batalionach zapasowych flotylli w Pińsku podporządkowano dowódcy Brygady KOP „Polesie” płk. dypl. Tadeuszowi Różyckiemu-Kołodziejczykowi.

Jednocześnie załogi rozpoczęły zatapianie swoich jednostek. Niedaleko wsi Nyrcza zatopiono monitor „Pińsk”, a wieczorem monitor „Toruń”. Jego załogę zabrały dwa kutry opancerzone, które zostały zaatakowane przez sowieckie lotnictwo, ale polscy marynarze odparli atak ogniem z broni maszynowej. Oba kutry załogi zatopiły niedaleko wsi Stachowo, a marynarze udali się do Kamienia Koszyrskiego. 18 września 1939 roku koło wsi Osobowicze załoga wysadziła w powietrze monitor „Wilno”.

Płynące w kierunku ujścia rzeki Jasiołda polskie okręty osiadły na mieliźnie. Monitor „Kraków” 19 września skierował się do Kanału Królewskiego w celu przebicia się do Brześcia, jednak ze względu na fakt, że koryto rzeki przegradzał wysadzony most, 21 września załoga zatopiła ten okręt. 19 września 1939 roku doszło do walk między sowieckimi oddziałami, których zadaniem było zdobycie mostów, a polskimi kutrami opancerzonymi broniącymi przeprawy. Następnego dnia sowieckie czołgi wkroczyły do Pińska, a polscy marynarze wysadzili most nad Piną wraz z znajdującymi się na nim sowieckimi czołgami.

Marynarz Józef Malczewski tak wspominał to wydarzenie:

„Most w Pińsku miał zniszczyć mat Piotr Teodorski. Było już dość ciemno, lecz nie całkowicie. Staliśmy jak zwykle na moście. Ruch w mieście był dość duży i ożywiony. Jeździły samochody, jak i wozy konne. Wtem wpada zdenerwowany mat Teodorski. Krzyknął: «Wysadzajcie most, czołgi idą w kierunku niego. Ja jadę po dowódcę». Szybkim krokiem zeszliśmy z nasypu. Wchodząc do wnęki, po omacku odszukałem końcówki lontu prochowego. Poszukałem zapalarkę do zapalników i zrobiłem kilka lekkich obrotów dla pobudzenia elektromagnesów. Za chwilę poczuliśmy na sobie silny podmuch powietrza, a w uszach – ogromny szum”.

Most na rzece Pina w Pińsku, który 20 września 1939 r. wysadzili polscy marynarze
Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Do 22 września 1939 roku głównym miejscem koncentracji marynarzy Flotylli Pińskiej był Kamień Koszyrski. W czasie marszu polskie kolumny przez cały czas były atakowane przez sowieckie samoloty. 23 września, po kilku walkach z prosowieckimi dywersantami, marynarze z Pińska wkroczyli do wsi Kaczyn na Wołyniu.

Dwa dniu później marynarze ruszyli w stronę rzeki Bug, którą przekroczyli 27 września.

W czasie forsowania rzeki doszło do walki z sowieckimi czołgami, a w walce poległo 55 polskich marynarzy.

We Włodawie wszystkie pododdziały Flotylli Pińskiej połączono w III batalion 182. rezerwowego pułku piechoty Dywizji Piechoty „Kobryń”.

Sowieccy marynarze czyszczą działo na pokładzie zdobytego monitora rzecznego ORP „Kraków”, październik 1939 r.
Fot. Facebook

RTR

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

K24Rosyjski uczeń, który okazał współczucie niemieckiemu żołnierzowi, padł ofiarą nagonki i ma kłopoty z prawem K24Niemcy będą bronić Litwy przed atakiem Rosji. Tyle, że… nie chcą (SONDAŻ) K24Krzyż dla polskich oficerów znów stanie na Kuropatach
  • Tagi
  • Flotylla Pińska
  • II wojna światowa
  • Kamień
  • Kobryń
  • Korpus Ochrony Pogranicza
  • Kresy Wschodnie
  • Niemcy
  • Pińsk
  • wojna

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

16 listopada w Historii Kresów

16 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Orbán zatrzymany pod zarzutem przemytu ludzi

Orbán zatrzymany pod zarzutem przemytu ludzi

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

150 bunkrów na granicy z Rosją! I to tylko początek

150 bunkrów na granicy z Rosją! I to tylko początek

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Wsadzili Marychę za kraty! Koniec tuptania z Białorusi

Wsadzili Marychę za kraty! Koniec tuptania z Białorusi

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

29.10.2026. Szokujące sceny z obrad sejmu (WIDEO)

29.10.2026. Szokujące sceny z obrad sejmu (WIDEO)

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Galarepa nadziewana - Kucharka Litewska

Galarepa nadziewana - Kucharka Litewska

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja