• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 12 wrz 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Kondyment, podlewa czy sapor (I)

24 lis 2023

Kondyment, podlewa czy sapor (I)

Fot. ShutterStock

Kiedy w XVI wieku sosy pojawiły się w staropolskiej kuchni – zwane wówczas jucha, kondyment, podlewa czy sapor – nie wszystkim Rodakom od razu przypadły do gustu. Najlepiej chyba wątpliwości do tej kulinarnej nowości wyraził nieoceniony Mikołaj Rej, pisząc złośliwie: „nowe rozmaite przysmaki, co je saporami zowią, a prawie sapory, bo chłop po nich sapi”. Dzisiaj wszelkiego rodzaju sosy – zimne i gorące – zagościły na dobre w naszym codziennym menu, a wymowni Francuzi nazywają je nawet „poezją kuchni”!

Mikołaj Rej (1505–1569)
dziennikteatralny.pl

„Jadalne chmurki”

Większość sosów, które nawet najprostszą potrawę mogą przemienić w kulinarne arcydzieło, światowa kuchnia zawdzięcza właśnie Francuzom, a umiejętność przyrządzania tych dodatków stała się z czasem oddzielnym działem wiedzy gastronomicznej. Jak już bowiem celnie zauważył słynny XVIII-wieczny francuski minister spraw zagranicznych Charles-Maurice de Talleyrand:

„Anglicy maja trzy sosy i trzysta wyznań, Francuzi trzy wyznania i trzysta sosów”.

I tylko na marginesie tu dodajmy, iż Talleyrand, zwolennik rewolucji francuskiej i sekularyzacji dóbr kościelnych, w roku 1791 został ekskomunikowany…

Charles-Maurice de Talleyrand (1754–1838)
Wikipedia – domena publiczna

Z kolei XVIII-wieczny francuski prawnik, polityk i pisarz przełomu XVIII i XIX stulecia, który największą sławę zdobył jako gastronom – Anthelme Brillat-Savarin, w swoim sztandarowym dziele „Fizjologia smaku albo Medytacje o gastronomii doskonałej” (1825) napisał o sosach:

„Wymyślono potrawy tak kuszące, że nieustannie pobudzają apetyt; są one przy tym tak lekkie, że dogadzając podniebieniu nie obciążają niemal żołądka. Seneka powiedziałby: «nubes esculentas» [jadalne chmurki]”.

Fot. ShutterStock

RES

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

Smaki „Perły Kaukazu” (I)Smaki „Perły Kaukazu” (I) Kondyment, podlewa czy sapor (II)Kondyment, podlewa czy sapor (II) Pączki Pana Marszałka (III)Pączki Pana Marszałka (III)
  • Tagi
  • kuchnia
  • przepisy kulinarne z Kresów
Najnowsze wiadomości
Zełenski zagrał va banque! Ten ruch ma zmienić układ sił w Europie

Zełenski zagrał va banque! Ten ruch ma zmienić układ sił w Europie

Tak ją kochał, że zbudował dla niej... kościół! (FOTO)

Tak ją kochał, że zbudował dla niej... kościół! (FOTO)

Sąsiad Polski z bronią jądrową! Kreml: "Mamy was na celowniku"

Sąsiad Polski z bronią jądrową! Kreml: "Mamy was na celowniku"

Polski polityk rzucił się z siekierą na pomnik UPA. (WIDEO) Reakcja Kijowa

Polski polityk rzucił się z siekierą na pomnik UPA. (WIDEO) Reakcja Kijowa

Łukaszenka: Atak z Białorusi to jak śmierć!

Łukaszenka: Atak z Białorusi to jak śmierć!

Najpierw mundur, potem strach. Tak wygląda oswajanie z państwem policyjnym (WIDEO)

Najpierw mundur, potem strach. Tak wygląda oswajanie z państwem policyjnym (WIDEO)

Szef wywiadu: "Rozważamy uderzenie na Białoruś"!

Szef wywiadu: "Rozważamy uderzenie na Białoruś"!

„To koszmar!” – ludzie wstrząśnięci tym, co zobaczyli w Puszczy Białowieskiej

„To koszmar!” – ludzie wstrząśnięci tym, co zobaczyli w Puszczy Białowieskiej

Tajny raport CIA dla Tuska! Wie, co nadchodzi, ale Polaków nie ostrzega

Tajny raport CIA dla Tuska! Wie, co nadchodzi, ale Polaków nie ostrzega

Jamalski Krzyż na Putinie! To przesądzi los wojny

Jamalski Krzyż na Putinie! To przesądzi los wojny

Putin ogłosił to po raz szesnasty

Putin ogłosił to po raz szesnasty

Poczobuta imperatyw kategoryczny. Powrócił i podjął ryzykowny „polityczny eksperyment”

Poczobuta imperatyw kategoryczny. Powrócił i podjął ryzykowny „polityczny eksperyment”

Tędy Rosjanie szli na Kijów w 2022 roku. Zobacz co przygotowali Ukraińcy (WIDEO)

Tędy Rosjanie szli na Kijów w 2022 roku. Zobacz co przygotowali Ukraińcy (WIDEO)

Kreml był pewien, że drony tu nie dolecą. Teraz osłupieli w przerażeniu

Kreml był pewien, że drony tu nie dolecą. Teraz osłupieli w przerażeniu

Dron nad samolotem prezydenta! To mogła być próba zamachu

Dron nad samolotem prezydenta! To mogła być próba zamachu

Amerykanin chce podzielić Rosję na 4–5 państw! Są i ziemie dla Polski

Amerykanin chce podzielić Rosję na 4–5 państw! Są i ziemie dla Polski

Cel: wywołać chaos. NATO udaremniło tajną operację Kremla

Cel: wywołać chaos. NATO udaremniło tajną operację Kremla

Ławrow odkrył karty! Postawił bezwzględny warunek

Ławrow odkrył karty! Postawił bezwzględny warunek

Projekt finansowany ze środków MSZ
Zmień ustawienia cookies
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja