Zdjęcie ilustracyjne stworzone prze AI
Rząd zapowiada zdecydowane uszczelnienie zasad nabywania Karty Polaka (KP), czyli dokumentu poświadczającego przynależność do narodu polskiego. Resort dyplomacji deklaruje ukrócenie nadużyć, polegających na możliwości uzyskania tego dokumentu na wniosek polskiej lub polonijnej organizacji.
Jak wynika to z projektu zmian w ustawie o Karcie Polaka, nowelizacja ma nie tylko zamknąć drogę do nadużyć, ale też przebudować katalog uprawnień i świadczeń. W tle: bezpieczeństwo państwa, kontrola migracji i nowe realia geopolityczne.
Nowa wersja ma zostać przyjęta przez rząd w II kwartale 2026 roku.
Karta Polaka — przypomnijmy, ułatwia legalizację pobytu w Polsce, a także pozwala ubiegać się o pomoc materialną i ulgi podatkowe w przypadku repatriacji do kraju.
Główna zmiana polega na tym, że kartę Polaka będzie można otrzymać wyłącznie na podstawie polskich korzeni. MSZ wskazuje na konieczność zlikwidowania możliwości przedkładania jako dowodu wniosków polskich lub polonijnych organizacji, które potwierdzają zaangażowanie wnioskodawcy w ich działalność przez co najmniej trzy lata poprzedzające wydanie dokumentu.
Sfera ta była przedmiotem pewnych kontrowersji przez lata obowiązywania tego przepisu, a stwierdzone w trakcie rozpatrywania wniosków o przyznanie Karty Polaka przypadki zaświadczeń budzących wątpliwości co do wiarygodności zawartych w nich treści lub co do rodzaju zaangażowania wnioskodawców i ich „aktywności” w obszarze działalności polonijnej dają solidne podstawy do wyeliminowania tego instrumentu z obrotu prawnego — wskazuje MSZ.
Naturalną konsekwencją zmiany będzie również likwidacja możliwości przyznania Karty Polaka osobie szczególnie zasłużonej dla Polski, w sytuacji, gdy wnioskodawca nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi polskie pochodzenie;
Ponadto twórcy projektu zauważają, że w obecnym brzmieniu ustawa obowiązywała przez 17 lat, a osoby zainteresowane uzyskaniem Karty Polaka, które nie mogą potwierdzić swoich polskich korzeni, mogły ubiegać się o wydanie tego dokumentu.
Do ustawy zostanie również dodany punkt, że jeśli obywatel Polski wcześniej zrzekł się polskiego obywatelstwa, traci również prawo do Karty Polaka.
Kolejną nowością jest modyfikacja listy uprawnień posiadaczy karty Polaka. Jednak w opublikowanych wcześniej informacjach nie ma konkretnych danych dotyczących tej zmiany.
Przewiduje się też modyfikacje i uproszczenie procedur związanych z wypłatą świadczenia pieniężnego na częściowe pokrycie kosztów zagospodarowania i utrzymania dla posiadaczy Karty Polaka, którzy uzyskają w Polsce zezwolenie na pobyt stały na podstawie KP — będzie wypłacane jednorazowo dopiero po uzyskaniu zezwolenia na pobyt stały, a nie w ciągu dziewięciu miesięcy.
Planuje się wprowadzenie opłaty za rozpatrzenie wniosku o wydanie Karty Polaka, przedłużenie jej ważności lub wydanie nowej karty w związku ze zmianą danych. Twórcy przepisu uzasadniają to pracochłonnością procesu: konieczne jest przeanalizowanie dokumentów wnioskodawcy, ocena jego znajomości języka polskiego, tradycji i zwyczajów.
Planowane jest również rozszerzenie zakresu danych przekazywanych przez wnioskodawców, aby ułatwić ich analizę pod kątem bezpieczeństwa.
Zaostrzenie warunków wydawania Kart Polaka zostało przewidziane w strategii migracyjnej przyjętej przez rząd Polski w październiku 2024 r., a także w strategii współpracy z Polakami za granicą, przyjętej w kwietniu 2025 r.
W sierpniu 2025 r., odpowiadając na pytanie dotyczące nadużyć przy wydawaniu Kart Polaka, minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski napisał: „Problem jest realny i dlatego już pracujemy nad zmianami w prawie. Likwidujemy odziedziczone patologie w polityce migracyjnej”.
wa za gov.pl/web
