• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 22 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

14 września w Historii Kresów

14 wrz 2026

Fot: Mariusz Kubik, mariuszkubik.pl/commons.wikimedia.org/wiki/User:Kmarius

Fot: Mariusz Kubik, mariuszkubik.pl/commons.wikimedia.org/wiki/User:Kmarius

 

2000 – w Maisons-Laffitte pod Paryżem zmarł Jerzy Giedroyć – pochodzący z Kresów polski publicysta i działacz emigracyjny, legendarny redaktor paryskiej “Kultury”.

Urodził się w Mińsku w 1906 r. w książęcym rodzie herbu Hippocentaurus. Był synem farmaceuty Ignacego Giedroycia i Franciszki Starzyckiej. Studiował prawo i historię na Uniwersytecie Warszawskim. W dwudziestoleciu międzywojennym związany z młodymi konserwatystami. Był jednym z liderów Myśli Mocarstwowej i Związku Pracy Mocarstwowej, prezesem Związku Drużyn Ludowych Mocarstwowej Polski.

Po wybuchu II wojny Jerzy Giedroyć został ewakuowany do Rumunii, gdzie pracował w polskiej ambasadzie. Potem przez Turcję trafił do Palestyny i został żołnierzem polskiej Brygady Karpackiej, z którą walczył w Egipcie i w obronie Tobruku. W Armii Andersa poznał wielu swoich późniejszych współpracowników, m.in. Józefa Czapskiego. Przez pewien czas pracował w Ministerstwie Informacji Rządu RP na Uchodźstwie. W 1946 r. założył w Rzymie Instytut Literacki, w ramach którego – po przenosinach do Paryża – wydawał od 1947 r. słynny umiesięcznik “Kultura”.

W 1974 r. na łamach “Kultury” Jerzy Giedroyć i Juliusz Mieroszewski sformułowali koncepcję, że suwerenność Ukrainy, Litwy i Białorusi jest czynnikiem sprzyjającym niepodległości Rzeczypospolitej, natomiast zdominowanie tych krajów przez Rosję otwiera drogę do zniewolenia także Polski. Poglądy Giedroycia – tzw. “mit giedroyciowski” – są interpretowane przez historyków jako postulat poświęcenia przez Polskę pewnych zasad, a nawet prawdy historycznej i własnych interesów w zamian za rozszerzenie na Wschodzie zasad demokratycznych i utrzymanie dobrosąsiedzkich stosunków z naszymi wschodnimi sąsiadami.

Zdaniem wielu historyków i publicystów, po rozpadzie ZSRR idee Giedroycia przestały być aktualne, gdyż w miejsce sowieckiego zagrożenia pojawiły się nowe problemy w stosunkach Polski z Litwą, Ukrainą i Białorusią. Co więcej, wielu krytyków zarzuca koncepcjom Giedroycia, że w imię poprawnych relacji z tymi krajami prowadzą do przemilczeń i przekłamywania takich chociażby wydarzeń historycznych jak masowe mordy na Polakach na Wołyniu. M.in. prof. Czesław Partacz ocenił, że teza, iż bez niepodległej Ukrainy nie ma niepodległej Polski świadczy o nieznajomości historii i jest antypolska.

Jerzy Giedroyć był doktorem honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego i innych czołowych polskich uczelni. W 1994 r. odmówił przyjęcia Orderu Orła Białego, przyjął natomiast Honorowe Obywatelstwo Litwy.

1557 – zawarto układ w Pozwolu między Polską, Litwą a zakonem inflanckim Kawalerów Mieczowych przeciwko Wielkiemu Księstwu Moskiewskiemu.

1660 – wojna polsko-rosyjska: rozpoczęła się bitwa pod Lubarem.

1859 – w Skrzypczyńcach koło Humania urodził się Tadeusz Zieliński – polski historyk kultury, filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu w Petersburgu i Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności i wielu towarzystw, m.in. Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Zmarł w 1944 r.

1862 – w Ryżowie na Żytomierszczyźnie urodziła się Zofia Stankiewicz – polska malarka, graficzka, działaczka społeczna, feministka. Zmarła w 1955 r.

1888 – urodził się Jan Samsonowicz – polski geolog i paleontolog, ochotnik V Pułku Legionów w wojnie polsko – bolszewickiej 1920 r., profesor uniwersytetów we Lwowie i Warszawie, wieloletni kierownik Katedry Geologii Historycznej Uniwersytetu Warszawskiego, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk. Podczas pracy we Lwowie w latach 1935-1938 prowadził badania geologiczne Wołynia finansowane przez Uniwersytet Lwowski oraz przez Wołyńskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Łucku. W tym czasie odkrył nadbużańskie zagłębie węglowe. Zmarł w 1959 r.

1959 – zmarła Maria Wojciechowska – żona prezydenta II RP Stanisława Wojciechowskiego, córka właściciela Łabiejek i Kupryszek koło Giedrojć w woj. wileńskim, urodzona w 1896 r., koleżanka z czasów szkolnych Józefa Piłsudskiego. Ukończyła Maryjski Instytut w Wilnie, oferujący najwyższe dostępne wtedy kobietom wykształcenie. Zaangażowana w pracę konspiratorską, była kurierką PPS.

1980 – odsłonięto Pomnik Katyński w Toronto.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 14 września

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

20 września w Historii Kresów20 września w Historii Kresów 17 września w Historii Kresów17 września w Historii Kresów 1 września w Historii Kresów1 września w Historii Kresów
  • Tagi
  • Armia Andersa
  • Czapski
  • Giedroyć
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • Humań
  • Kresy Wschodnie
  • kultura
  • Legiony Polskie
  • Lwów
  • Łuck
  • malarstwo
  • Mińsk
  • nauka
  • Petersburg
  • Piłsudski
  • Polacy na Kresach
  • PPS
  • prezydent Polski
  • Stankiewicz
  • stosunki polsko-białoruskie
  • stosunki polsko-litewskie
  • stosunki polsko-ukraińskie
  • Towarzystwo Naukowe we Lwowie
  • Tymoszenko
  • Uniwersytet Jagielloński
  • Uniwersytet Lwowski
  • Wilno
  • Wojciechowski
  • wojna
  • wojna polsko-bolszewicka
  • wojna polsko-rosyjska
  • Wołyń
  • Zbrodnia Katyńska
  • zbrodnie sowieckie
  • Zieliński
  • Żytomierszczyzna
  • Żytomierz

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

22 listopada w Historii Kresów

22 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Zacharowa jeszcze grozi odwetem: „Nigdy nie zapominamy”

Zacharowa jeszcze grozi odwetem: „Nigdy nie zapominamy”

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Przekładaniec naleśnikowy, czyli "wschodnie lasagne"

Przekładaniec naleśnikowy, czyli "wschodnie lasagne"

Pierogi leniwe z kapustą - Kuchnia Kresowa

Pierogi leniwe z kapustą - Kuchnia Kresowa

Czebureki z serem - palce lizać! Kuchnia Kresowa

Czebureki z serem - palce lizać! Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja