fot: Weterani UPA w Kijowie/pl.wikipedia.org
1942 – formalnie powstała Ukraińska Powstańcza Armia – formacja zbrojna stworzona przez frakcję banderowską Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów odpowiedzialna za zamordowanie nawet 120 tys. cywilnych Polaków na Kresach, w tym kobiet i dzieci.
Pierwszym dowódcą UPA był Dmytro Klaczkiwski. UPA działała głównie na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej, współdziałając niekiedy z Niemcami, również na powojennym terytorium południowo-wschodniej Polski. Stawiała sobie za cel wywalczenie niepodległości Ukrainy. Zwalczała Armię Krajową i oddziały polskiej samoobrony. Współodpowiedzialna wraz z OUN za zorganizowane ludobójstwo na polskiej ludności cywilnej. W Polsce jej aktywność znacząco zmalała po akcji “Wisła” w 1947 r. Ostatnie oddziały przestały istnieć w ZSRR w 1956 r.
1660 – wojna polsko-rosyjska: rozpoczęła się bitwa pod Cudnowem.
1677 – we Lwowie zmarł Józef Bartłomiej Zimorowic – pisarz barokowy tworzący po łacinie, kronikarz i kilkukrotny burmistrz Lwowa. W 1672 r. w czasie wojny polsko-tureckiej brał udział w obronie Lwowa. Urodzony w 1597 r. we Lwowie.
1793 – sterroryzowany przez rosyjskie wojsko Sejm w Grodnie przyjął napisany przez Katarzynę II projekt “wieczystego sojuszu polsko-rosyjskiego”.
1881 – urodził się Konstanty Chyliński – polski historyk, polityk, kierownik resortu wyznań religijnych i oświecenia publicznego. Związany z Uniwersytetem Jana Kazimierza we Lwowie. Zmarł w 1939 r. we Lwowie.
1882 – w Brzeżanach na Podolu urodził się Zbigniew Dunin-Wąsowicz – rotmistrz Legionów Polskich. Zginął dowodząc szarżą ułanów pod Rokitną w 1915 r.
1901 – zmarł Marceli Nencki – polski lekarz, fizjolog, chemik, powstaniec styczniowy. W 1907 r. za zasługi dla nauki polskiej i światowej postawiono mu pomnik w zakładzie chemii lekarskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Urodzony w 1847 r.
1918 – urodziła się Justyna Kreczmarowa – polska aktorka, absolwentka Studia Wandy Siemaszkowej we Lwowie. Z teatrem związana od 1938 r. Występowała w Stanisławowie, Lwowie, Warszawie, Lublinie, Łodzi, Katowicach. Zmarła w 2008 r.
1973 – w Grodnie urodziła się Andżelika Borys – polska nauczycielka i wybitna działaczka mniejszości polskiej na Białorusi. W latach 2005–2010 była prezesem niezależnego Związku Polaków na Białorusi. Pod jej kierownictwem Związek oparł się próbom kontrolowania go przez białoruskie KGB i prowadził nieugiętą politykę na rzecz polskiego odrodzenia narodowego, pomimo zdelegalizowania go przez reżim Łukaszenki.
Za swoją działalność Andżelika Borys była wielokrotnie szykanowana przez białoruski reżim – blisko 100 razy przesłuchiwana przez KGB, prokuraturę i milicję. Kilkakrotnie skazywano ją na wysokie kary grzywny oraz areszt. Białoruskie służby nieustannie nękały ją różnego rodzaju prowokacjami. W 2010 r. Andżelika Borys zrezygnowała z kierowania Związkiem, motywując to względami osobistymi. Obecnie jest Prezesem Rady Naczelnej ZPB.
1977 – zmarł Ryszard Kiersnowski – polski pisarz urodzony w 1912 r. w Aleksandrowie koło Baranowicz.
1992 – naczelny archiwista państwowy Rosji Rudolf Pichoja przekazał prezydentowi Lechowi Wałęsie kopie dokumentów dotyczących Zbrodni Katyńskiej.
1993 – założono Muzeum Byłego Hitlerowskiego Obozu Zagłady w Sobiborze nad Bugiem.
Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 14 października
