2 października w Historii Kresów

2 października 2013

Rycina upamiętniająca Unię w Horodle

Rycina upamiętniająca Unię w Horodle

1413 – w Horodle zawarto unię potwierdzającą ścisły związek Litwy z Polską, zrównanie szlachty obu krajów, wspólną politykę, sejmy, zjazdy, urzędy wojewodów i kasztelanów.

Na mocy Unii w Horodle 50 rodów bojarskich zostało przyjętych do polskich herbów szlacheckich. Równocześnie wprowadzono instytucję odrębnego Wielkiego Księcia na Litwie wybieranego przez polskiego króla, ale za radą i wiedzą bojarów litewskich oraz panów polskich. Unia w Horodle to piękna karta wspólnej historii Polski i Litwy, które łączyły się na zasadach równoprawności szlachty obu państw oraz poszanowania praw i zwyczajów każdej ze stron. Król Władysław i Wielki Książę postanowili też prowadzić wspólną politykę zagraniczną.


Dzięki unii wspólne polsko-litewskie państwo stało się wkrótce mocarstwem – największym państwem ówczesnej Europy. Polska kultura wkraczała ziemie litewskie i ruskie, zaś do Polski napływały specyficzne elementy wschodnie.

W 1861 roku mieszkańcy Horodła (okolice Hrubieszowa) usypali na pamiątkę tego zdarzenia Kopiec Unii Horodelskiej, który istnieje do dziś.


Przy okazji odnotujmy, że kolejnych unii zacieśniających stopniowo współpracę Korony z Wielkim Księstwem Litewskim, aż do połączenia w jedno państwo, było na przestrzeni czterech wieków łącznie aż 9: 1385 – Unia w Krewie, 1401 – Unia Wileńsko-Radomska, 1413 – Unia w Horodle, 1432 – Unia w Grodnie, 1447 – wznowienie unii personalnej, 1499 – Unia Krakowsko-Wileńska, 1501 – Unia w Mielniku, 1569 – Unia Lubelska (powstanie Rzeczypospolitej Obojga Narodów) i wreszcie w 1791 – Konstytucja 3 Maja, która znosiła formalnie odrębność Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego i tworząc jedno państwo – Rzeczpospolitą Polską.

1515 – zmarła 19-letnia Barbara Zapolya – królowa Polski, żona Zygmunta III Starego, wielka księżna litewska.

1795 – Rosja i Austria zawarły ugodę z Prusami w sprawie udziału tego kraju w III rozbiorze Polski. Przeczytaj więcej o III rozbiorze Rzeczypospolitej.

1840 – urodziła się Helena – polska aktorka zaliczana do najpiękniejszych kobiet swojej epoki. W 1862 r. wystąpiła po raz pierwszy we Lwowie w dramacie romantycznym jako Skierka w „Balladynie” Juliusza Słowackiego. Od 1863 r. pojawiała się na scenach w Stanisławowie i Czerniowcach w kolejnych sztukach Słowackiego. Zmarła w 1909 r. w USA. Przeczytaj artykuł o Helenie Modrzejewskiej.

1870 – we Lwowie urodził się Bronisław Gubrynowicz – polski historyk literatury, kustosz Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1920 r. był członkiem Towarzystwa Naukowego we Lwowie.  Zmarł w 1933 r. we Lwowie. W tutejszym kościele pw. Marii Magdaleny znajduje się poświęcona mu tablica pamiątkowa.

1876 – koło Mińska urodził się Gabriel – polski ekonomista i prawnik, polityk, minister skarbu Rzeczypospolitej Polskiej. Jedyny polski polityk okresu międzywojennego postawiony przed Trybunałem Stanu. W 1919 r. zatrudniony w Wydziale Skarbowym Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich.

1882 – we Lwowie urodził się Tymon – polski malarz, grafik, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Docent malarstwa monumentalnego na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. W 1940 r. został prezesem Związku Plastyków Wileńskich i profesorem Akademii Sztuki w Litewskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej. Zmarł w 1965 r.

1889 – urodził się Gustaw – żołnierz Legionów Polskich, członek Polskiej Organizacji Wojskowej, kawalerzysta, generał dywizji Wojska Polskiego, uczestnik I wojny światowej oraz walk o niepodległość Polski w wojnie z bolszewikami. Studiował m.in. prawo na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Zginął w katastrofie lotniczej w 1936 r.

1912 – zmarł Jan Beyzym – błogosławiony, polski duchowny katolicki urodzony w Beyzymach Wielkich na Wołyniu w 1850 r.

1922 – na Litwie została wprowadzona nowa waluta narodowa – lit.

1946 – zmarł Ignacy – polski chemik, polityk, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1926–1939. Profesor i rektor Politechniki Lwowskiej. Członek czynny Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Urodzony w 1867 r. Przeczytaj artykuł o prezydencie Ignacym Mościckim.

2009 – w Warszawie zmarł Marek – urodzony w Homlu kardiolog, jeden ze słynnych przywódców powstania w Getcie Warszawskim.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 2 października

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *