Zamek w Krewie (Białoruś) pozostanie bez opiekunów

07 cze 2023

Krewo, ul. Zamkowa. Fot: wikipedia.org

Sąd Okręgowy w Grodnielikwiduje lokalną fundację „Zamek Krewo”. Posiedzenie ma się odbyć 16 czerwca, pisze hrodna.life. Powodem jest Główny Departament Sprawiedliwości Grodzieńskiego Obwodowego Komitetu Wykonawczego.

Organizacja została zarejestrowana w 2005 roku we wsi Krewo, powiat smorgoński.

Fundacja zorganizowała obozy wolontariackie a także imprezy kulturalne w Krewie. Niemal co roku odbywały się wolontariaty letnie. Wolontariusze uporządkowali cmentarz żydowski w Krewie, prowadzili wykopki w grodzisku i prace konserwatorskie pozostałości zamku w Krewie. Wszystkie prace archeologiczne przeprowadzono we współpracy z Narodową Akademią Nauk Białorusi. Od 2018 roku fundacja wydaje almanachy „Kreva Incognita”. W 2020 i 2021 roku fundacja zorganizowała wyprawy archeologiczne w Krewie.

Przypomnijmy, że Krewo, to jedno z najważniejszych miejsc w historii Polski, Białorusi, Litwy. W w obliczu zagrożenia jakie dla Polski i Litwy stwarzał na przełomie XIV i XV wieku zakon krzyżacki, w murach zamku, 14 sierpnia 1385 roku podpisano akt Unii Krewskiej, regulujący stosunek Korony Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim, w rezultacie, rok później Litwę włączono do Królestwa Polskiego.

Zamek budowany był w znacznym stopniu z kamienia, jego ruiny szczególnie mocno ucierpiały w trakcie pierwszej wojny światowej. W toku działań wojennych zamek znalazł się we władaniu Niemców. Żeby rozbić nieprzyjaciela, rosyjska artyleria ostrzeliwała zamek. Na czele rosyjskich wojsk na tamtym odcinku frontu stał dowódca zachodniego frontu generał Denikin – w przyszłości słynny dowódca Białej Gwardii.

W dwudziestoleciu międzywojennym, gdy Krewo leżało w granicach Polski, władze polskie rozpoczęły tam prace konserwatorskie.

Niestety, po latach Zamek w Krewie zamienił się w ruiny, ale dzięki pospolitemu ruszeniu naszych białoruskich sąsiadów to się zmieniło.

Rekonstrukcja zamku w Krewie, rozpoczęła się w 2017 roku pod ścisłym nadzorem historyków z Akademii Nauk Republiki Białoruś. Zderzyli się oni jednak z nieoczekiwanym problemem. Zabrakło kamieni do odbudowy murów i wież.

Wówczas działacz społeczny Gleb Labadzenko zainicjował w sieci akcję „Kamienie dla Krewa”. Reakcja białoruskiego społeczeństwa była nieoczekiwana. . Wciągu tygodnia zebrano środki na 20 ciężarówek tego budulca. Na wezwanie odpowiedzieli też ludzie, którzy w ramach własnego transportu przywozili kamienie.

Czy takie pospolite ruszenie byłoby możliwe na Białorusi dzisiaj. No nie. Po brutalnym rozpędzieniu prowyborczych protestów na Białorusi zlikwidowano już dziesiątki organizacji pozarządowych, a wszelkie inicjatywy oddolne traktowane są jako wrogie, zagrażające bezpieczeństwu państwa. Likwidowane są organizacje społeczne, inicjatywy i fundacje, które przyczyniły się do zachowania i badania dziedzictwa historycznego i kulturowego.