Werchowna Rada. Zdjęcie poglądowe: Witalij Nosacz, RBC-Ukraina
Parlament Ukrainy przyjął 16 lipca 2025 roku ustawę uznającą przymusowe przesiedlenia Ukraińców z Polski w latach 1944–1951 za bezprawne deportacje. Nowe przepisy przewidują formalny status deportowanego, rekompensaty oraz dodatkowe uprawnienia dla przesiedlonych i ich potomków.
„Rada Najwyższa nareszcie przyjęła historyczną ustawę o uznaniu za deportowanych Ukraińców przymusowo wysiedlonych z „etnicznych ziem ukraińskich”, które zostały przekazane Polsce po II wojnie światowej” — triumfuje portal TSN.ua.
Państwo gwarantuje osobom ukraińskiego pochodzenia etnicznego, które zostały przymusowo przesiedlone z miejsc ich stałego, zwartego zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1944-1951, a w przypadku ich śmierci – członkom ich rodzin, prawo do odszkodowania za szkody materialne i moralne wyrządzone im w wyniku deportacji, w wysokości i w sposób ustalony przez Gabinet Ministrów Ukrainy, w formie jednorazowej pomocy materialnej – głosi projekt ustawy.
Za przyjęciem projektu ustawy nr 2038 głosowało 284 deputowanych, nikt nie był przeciw, a 42 osoby nie wzięły udziału w głosowaniu.
Jak poinformowała deputowana Iryna Heraszczenko, ustawa dotyczy ludności ukraińskiej wysiedlonej z regionów określanych w ukraińskiej historiografii jako Zakierzonie. To ziemie na zachód od tzw. linii Curzona: Łemkowszczyzna, Nadsanie, Chełmszczyzna, Podlasie, Lubaczów i zachodnie obszary Bojkowszczyzny, które po II wojnie światowej znalazły się w granicach PRL. Mowa o blisko 700 tysiącach osób, które zostały przesiedlone do Ukraińskiej SRR w ramach umów między ZSRR a Polską.
Co przewiduje ukraińska ustawa?
- Oficjalne uznanie deportacji za działanie nielegalne i naruszające prawa człowieka;
- Status deportowanych i ich potomków – z dostępem do opieki socjalnej i medycznej;
- Zobowiązanie państwa do pielęgnowania pamięci o przymusowych wysiedleniach;
- Wsparcie finansowe państwowe dla ofiar i ich rodzin;
- Kultywowanie pamięci historycznej w przestrzeni publicznej i edukacyjnej.
— To symboliczne przywrócenie sprawiedliwości dla tysięcy Ukraińców, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia swoich domów przez polityczne decyzje wielkich mocarstw – ocenia Heraszczenko.
W latach 1944–1951, w ramach porozumień granicznych między ZSRR a PRL, rozpoczęto przymusowe przesiedlenia ludności ukraińskiej z terenów przygranicznych. Kulminacją represji była akcja „Wisła” w 1947 roku, podczas której ponad 140 tysięcy Ukraińców zostało wysiedlonych na tzw. ziemie odzyskane w północnej i zachodniej Polsce. Celem operacji było osłabienie poparcia dla ukraińskiego podziemia oraz asymilacja ludności ukraińskiej.
Decyzja ukraińskiego parlamentu zapadła w niezwykle gorącym momencie – kilka dni po tym, jak prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę ustanawiającą 11 lipca Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa OUN-UPA, co Kijów odbiera jako jednostronne spojrzenie na wspólną, krwawą przeszłość.
Kijów oburza się, że Warszawa nie wspomina o prześladowaniach Ukraińców w II RP, akcji pacyfikacyjnych z lat 1930., czy atakach na ukraińskie wsie w latach 1941–1944.
ba
