Najważniejszym elementem wystawy są insygnia grobowe władców Polski i Litwy | Fot. Marian Paluszkiewicz
Przez dziesięciolecia uznawano je za bezpowrotnie utracone. Ukryte na początku II wojny światowej królewskie insygnia grobowe władców Rzeczpospolitej Obojga Narodów zostały odnalezione dopiero w 2024 roku.
Teraz unikatowe klejnoty związane z dynastią Jagiellonów po raz pierwszy będzie można zobaczyć z bliska – na wystawie w Muzeum Dziedzictwa Sakralnego w Wilnie.
Od czwartku w Muzeum Dziedzictwa Sakralnego można oglądać królewskie insygnia grobowe władców Rzeczpospolitej Obojga Narodów – króla Aleksandra Jagiellończyka, pierwszej żony Zygmunta Augusta Elżbiety Habsburżanki i jego drugiej żony Barbary Radziwiłłówny.
Samo miejsce królewskich pochówków odkryto dopiero w 1931 roku. Gdy we wrześniu 1939 roku wybuchła II wojna światowa, bezcenne insygnia ukryto głęboko w podziemiach bazyliki archikatedralnej św. Stanisława i św. Władysława w Wilnie. Miały przetrwać wojenną zawieruchę i nie wpaść w ręce okupantów. Przez kolejne dziesięciolecia uważano je za bezpowrotnie zaginione. Tajemnica przetrwała ponad 85 lat – aż do sensacyjnego odkrycia w grudniu 2024 roku, gdy odnaleziono skrytkę z królewskimi regaliami.
Jak informuje muzeum, na wystawie zostaną zaprezentowane korony władców Polski i Litwy, berło oraz jabłko królewskie.
Skarb obejmuje regalia należące do polsko-litewskich władców. W skrytce znaleziono koronę Aleksandra Jagiellończyka, króla Polski i wielkiego księcia litewskiego, insygnia Elżbiety H absburżanki, w tym koronę, medalion, pierścień, łańcuch i tablicę trumienną, a także insygnia Barbary Radziwiłłówny: koronę, berło, jabłko królewskie, trzy pierścienie, łańcuch oraz dwie tabliczki trumienne. Odkryte korony były koronami grobowymi, a więc wykonano je już po śmierci władców i stanowiły one elementy stroju, w którym zostali pogrzebani (w świątyni tej znajduje się także serce króla Władysława IV Wazy).
Znalezisko obejmuje również przedmioty związane z Kaplicą św. Kazimierza: sześć srebrnych tabliczek dekoracyjnych z przełomu XVII i XVIII w., przedstawiające sceny z życia św. Kazimierza, liczne wota, kamienie szlachetne, pierścienie, kolczyki, krzyże i insygnia biskupie.
Część eksponatów prezentowana jest w stanie, w jakim zostały wydobyte ze schowka, po przeprowadzeniu jedynie niezbędnych prac zabezpieczających je przed dalszym niszczeniem.
Pozwala to zwiedzającym doświadczyć atmosfery, jaka panowała podczas odkrycia insygniów.
