Fot: facebook.com/volodymyr.viatrovych
American Library Association uznało anglojęzyczną książkę „Archiwa wroga. Radzieckie Operacje Przeciwpowstańcze i Ukraiński Ruch Nacjonalistyczny”, jako jeden z „najlepszych materiałów historycznych opublikowanych w latach 2022 i 2023”.
Jak podaje ukraińska sekcja Głosu Ameryki, jest to zbiór przetłumaczonych dokumentów archiwalnych dotyczących mało znanych stron stosunków ukraińsko-rosyjskich, opublikowany w Kanadzie przez McGill-Queen’s University Press.
Autorami tego opasłego, liczącego prawie 1000 stron tomiszcza są ukraiński historyk, były szef ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Wołodymyr Wiatrowycz i kanadyjski profesor Lubomyr Łuciuk.
Ten pierwszy oskarża Polskę o „ukrainofobię” i twierdzi, że nie ma dowodów na to, że decyzję o czystce UON—UPA na Polakach na najwyższym szczeblu organizacji. Próbuje obronić UPA przed zarzutem prowadzenia zorganizowanych antypolskich czystek.
Lubomyr Łuciuk zajmuje się problematyką ukraińską w polityce zagranicznej Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, oraz problemami ukraińskich migrantów po II wojnie światowej. Tłumaczką jest dziennikarka, redaktorka i badaczka Marta Olijnyk.
Amerykanie opisują książkę jako źródło bezcennych informacji na temat ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego od II wojny światowej do 1955 roku. Obszerny tom zawiera dokumenty zebrane przez radziecką partyzantkę, wyprodukowane przez ukraińskie podziemie nacjonalistyczne, w tym materiały propagandowe i dokumenty omawiające działalność i taktykę podziemia. Obok tych dokumentów znajdują się raporty i inne protokoły spisane przez milicję sowiecką w odpowiedzi na informacje zawarte w materiałach tworzonych przez OUN.
American Library Association wskazuje w materiale promocyjnym, że książka Wiatrowycza i Łuciuka mierzy się z „sowieckim twierdzeniem, że ukraińskie podziemie promowało faszyzm i kolaborowało z nazistami”.
Dokumenty zawarte w tym tomie odnaleziono w aktach sowieckich. Oprócz dokumentówi raportów milicji sowieckiej, w dokumentach ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego odnaleziono fotografie. Fotografie te przedstawiają niektóre osoby zaangażowane w Organizację Ukraińskich Nacjonalistów.
Amerykańscy historycy nie wspominają, jak i czy autorzy docenionej w USA książki opisują Rzeź Wołyńską. Jak ich zdaniem doszło do tego, że w czasie II wojny światowej ukraińscy nacjonaliści wymordowali na Wołyniu, a później w Galicji Wschodniej tysiące Polaków?
Amerykanie rekomendują książkę bibliotekom akademickim.
