• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 17 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Zadwórze – Polskie Termopile, 17 sierpnia 1920 r. (I)

19 sie 2023

Zadwórze – Polskie Termopile, 17 sierpnia 1920 r. (I)

Por. Roman Abraham w obronie „Góry Stracenia” na obrazie Stanisława Batowskiego-Kaczora Obrona Lwowa w 1918 roku, 1928 r.
Zbiory Błażeja Olbromskiego (Bytom)

Lwowski Détachement majora Abrahama

Bolszewicka ofensywa latem 1920 roku i odwrót Wojska Polskiego spod Kijowa, a potem ze wschodnich terenów Rzeczypospolitej spowodował niebezpieczne zbliżenie się Armii Czerwonej do Lwowa. W tym czasie w mieście nie było większych sił WP, dlatego zaczęto formować – w myśl wytycznych Naczelnego Wodza – oddziały ochotnicze.

Ale wcześniej, bo już 7 lipca 1920 r. dowództwo Okręgu Generalnego we Lwowie, wykorzystując doświadczenie formacji, które działały podczas obrony miasta w latach 1918–1919, powołało do życia Ochotniczą Legię Obywatelską. Jej zadaniem było współdziałanie z wojskiem, pełnienie służby wartowniczej, a także utrzymanie ładu w mieście. W skład Legii weszły wszystkie istniejące we Lwowie organizacje paramilitarne, a jej dowódcą został kpt. Wit Sulimirski, dotychczasowy komendant Miejskiej Straży Obywatelskiej.

Obok mężczyzn zgłosiły się też ochotniczki-lwowianki, które już poprzednio z karabinem w ręku walczyły w obronie miasta. Powstała Milicja Obywatelska Kobiet, której komendantką była Maria Bednarska i Ochotnicza Legia Kobiet pod dowództwem Aleksandry Zagórskiej.

W ślad za powołaniem w Warszawie Inspektoratu Armii Ochotniczej, 10 lipca w dowództwie Okręgu Generalnego we Lwowie odbyła się konferencja z udziałem płk. Czesława Mączyńskiego, byłego komendanta obrony Lwowa w 1918 roku. Na konferencji postanowiono powołać Małopolskie Oddziały Armii Ochotniczej. Natychmiast też zaczęto organizować te oddziały, do których wcielono przede wszystkim Miejską Straż Obywatelską.

Do oddziałów ochotniczych zgłaszała się młodzież szkolna, przede wszystkim harcerze (skauci) ze Lwowa i okolic, oraz całymi klasami młodzież szkół rzemieślniczych. W szeregi wstępowała też inteligencja, robotnicy i chłopi z okolicznych wsi. Obok Polaków byli także Żydzi oraz mniej liczni Rusini (grekokatolicy), czy Ormianie. Wśród ochotników znalazła się nawet grupa głuchoniemych.

Z przybywających ochotników formowano bataliony piechoty, oddziały kawalerii, karabinów maszynowych, samochodów pancernych, a także lotnictwa. Zorganizowano też grupę szturmową – oddział lotny złożony z różnych rodzajów broni pod dowództwem rtm. dr. Romana Abrahama, słynnego obrońcy Góry Stracenia podczas walk z Ukraińcami w listopadzie 1918 roku.

O Rotmistrzu pisał Adam Grzymała-Siedlecki („Cud Wisły. Wspomnienia korespondenta wojennego”, Warszawa 1921):

„Syn znakomitego profesora lwowskiego, rotmistrz Abraham jest bożyszczem «wiary żołnierskiej» […]. Wysoki, szczupły, wytwornie powściągliwy; może trochę urwis, o czym świadczą jego miłe oczy i uśmieszek, mówiący, że w sprawach uciech doczesnych nie z jednego pieca chleb jadał – w ruchach niedbały, daleki od pruskiej kawaleryjskiej sztywności, od pierwszego ujrzenia ujmujący; […] a w sumie panicz lwowski. I oto ten panicz za czasów obrony Lwowa zasłynął, jako wspaniały zagończyk, jako jeden z najbardziej wytrwałych oficerów i najpracowitszych robotników w «branży niebezpieczeństwa». Jego odwaga, a może i ten uśmiech fredrowski zdobył mu bezgraniczną miłość żołnierzy”.

Formację z francuskiego nazwano Détachement, czyli wyodrębniony do samodzielnego wykonania określonego zadania oddział składający się z różnego rodzaju wojsk. W krótkim czasie zorganizowano jednostkę wielkości brygady pod dowództwem awansowanego na majora Romana Abrahama, która w swoim składzie miała wzmocniony batalion piechoty poruszający się na wozach pod dowództwem kpt. Bolesław Zajączkowskiego, oddział karabinów maszynowych dowodzony przez por. Antoniego Dawidowicza, grupę szwadronów kawalerii pod dowództwem rtm. Tadeusza Krynickiego, wspierane przez cztery działa oraz samochód pancerny.

Pod koniec lipca 1920 roku Détachement mjr. Abrahama wyruszył na front, aby powstrzymać nawałę bolszewickiej 1. Armii Konnej komarma Siemiona Budionnego. Na początku sierpnia grupa włączyła się do walk z bolszewikami w rejonie Brodów, gdzie z powodzeniem zdobywała wiele miejscowości.

W wyniku nowych rozkazów wydzielony oddział przetransportowano koleją pod Tarnopol, aby w tamtym rejonie wspierał 12. Dywizję Piechoty. W dniach 8 i 9 sierpnia oddziały mjr. Abrahama dynamicznym

natarciem zdobyły Horodyszcze i Chodaczków, wbijając się klinem na głębokość 24 km w pozycje wroga i rozbijając dwa bolszewickie pułki.

Niestety w czasie tych walk mjr Abraham został ciężko ranny w nogę. Zanim odtransportowano go do szpitala we Lwowie, do ostatniej chwili dowodził z noszy swoimi oddziałami. Po jego odjeździe do szpitala w zastępstwie rannego majora dowodzenie nad Détachement przejął kpt. Bolesław Zajączkowski.

Oddział „Straceńców” por. Romana Abrahama (ósmy od lewej; pierwszy z lewej poległy pod Zadwórzem por./kpt. Bolesław Zajączkowski) – obrońców odcinka „Góra Stracenia” – przed ratuszem we Lwowie, 22 listopada 1918 r.
W obronie Lwowa i Wschodnich Kresów. Polegli od 1-go listopada 1918 do 30-go czerwca 1919 r., Lwów 1926

RTR

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

3 sierpnia w Historii Kresów3 sierpnia w Historii Kresów K24Piknik Patriotyczny Polska swemu obrońcy. Ossów 1920 – 2015 – 2020 K24Bez Bitwy Warszawskiej nie byłoby dzisiejszej Europy
  • Tagi
  • bolszewicy
  • Cud nad Wisłą
  • harcerze
  • Lwów
  • ochotnicy
  • wojna
  • wojna polsko-bolszewicka

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

16 listopada w Historii Kresów

16 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Orbán zatrzymany pod zarzutem przemytu ludzi

Orbán zatrzymany pod zarzutem przemytu ludzi

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

29.10.2026. Szokujące sceny z obrad sejmu (WIDEO)

29.10.2026. Szokujące sceny z obrad sejmu (WIDEO)

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Galarepa nadziewana - Kucharka Litewska

Galarepa nadziewana - Kucharka Litewska

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja