Kompania szkoleniowa batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza „Wilejka” z koszarami w tle. Lata 30. XX wieku. Zdjęcie: Facebook
W Wilejce (Wileńszczyzna, dziś na zachodzie Białorusi) rozbierają stuletnie polskie koszary Korpusu Ochrony Pogranicza. Pułk KOP „Wilejka” jako jedna z pierwszych jednostek odparła atak Armii Czerwonej 17 września 1939 r., teraz zostaną zamienione w gruz, który posłuży do zasypania drogi.
Jak podaje Nasza Niwa, los dwupiętrowego budynku, położonego na zachodnich obrzeżach miasta, przy ulicy Gagarina 6A, był przesądzony już kilka lat temu. Budynek był częścią Centralnego Szpitala Rejonowego w Wilejce, wykorzystywany jako budynek dydaktyczny przez lokalną uczelnię. Od kilku lat zabytkowy budynek stał pusty.
W 2022 roku władze lokalne próbowały znaleźć inwestora dla zabytkowego budynku, ale cena była zbyt wygórowana i koszary nie znalazły nabywcy.
Ostatecznie urzędnicy wybrali najłatwiejszą drogę. Zgodnie z decyzją Komitetu Wykonawczego Rejonu Wilejka z 23 stycznia 2026 roku, budynek został spisany na straty i zostaje rozebrany w ramach 100% amortyzacji.
Budowa koszar. 1934. Zdjęcie: Facebook
Gruz pozostały po rozbiórce ma być przekazany nieodpłatnie lokalnym przedsiębiorstwom budowlanym, gospodarstwom rolnym i do utwardzania dróg.
Rozbiórka polskich koszar w Wilejce. Zdjęcie: Facebook
Koszary w Wilejce. Zdjęcie: Globus Białoruś
Kiedyś budynek ten zamykał centralną ulicę Długą, jedną z głównych arterii miasta, którą przemianowano na cześć biskupa wileńskiego Bandurskiego. Po 1939 roku, w czasach radzieckich stała się Krasnoarmiejską.
W oficjalnej uchwale władz, budynek jest udokumentowany jako wzniesiony w 1924 roku. Jednak na archiwalnych zdjęciach opublikowanych przez lokalnych historyków, przedstawiających budowę koszar, widnieje data 1934 rok.
Koszary zostały wybudowane specjalnie na potrzeby Korpusu Straży Pogranicznej (KOR) – formacji wojskowej powołanej do ochrony wschodnich granic II Rzeczypospolitej.
Pułk KOP „Wilejka” został sformowany latem 1929 z części pododdziałów wydzielonych z likwidowanej 3 Brygady Ochrony Pogranicza i podporządkowany dowódcy Brygady KOP „Wilno”. Jednocześnie dotychczasowym batalionom granicznym i szwadronom kawalerii zamiast numerów nadane zostały nazwy miejscowości, w których stacjonowały. Oddziałem administracyjno-gospodarczym dla dowództwa pułku był 1 batalion KOP „Budsław”.
Żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza z pułku KOP „Wilejka” należeli do pierwszych oddziałów Wojska Polskiego, które zetknęły się z początkiem II wojny światowej od strony ZSRR.
17 września 1939 roku o świcie ich strażnice zostały zaatakowane przez wojska sowieckie, w tym jednostki Armii Czerwonej oraz oddziały NKWD. Polskie placówki graniczne znalazły się pod uderzeniem znacznie liczniejszych sił przeciwnika, dysponujących m.in. czołgami i kawalerią. Mimo ogromnej przewagi wroga żołnierze KOP stawiali opór i prowadzili walki opóźniające. Po zniszczeniu części strażnic i wyczerpaniu możliwości obrony rozpoczęli odwrót w kierunku Wilna, nadal próbując powstrzymywać postępy Armii Czerwonej.
wa za nashaniva.com
