Krzyż za Ratowanie Ginących
Fot. Karolis Kavolėlis/BNS
Prezydent Litwy Gitanas Nausėda we wtorek, 26 września, Krzyżem za Ratowanie Ginących odznaczył 38 osób, które w czasie Holokaustu z narażeniem życia ratowały Żydów. Wśród wyróżnionych pośmiertnie 36 osób znalazł się również znany i ceniony polski historyk, archiwista i działacz społeczny dr Jerzy Orda, historyk sztuki, w czasie wojny członkini polskiej konspiracji Janina Zagałowa oraz rodzina Kukolewskich.
„Zebraliśmy się dzisiaj, by uczcić 38 osób – większość, niestety, pośmiertnie – którzy z narażeniem życia swego i swoich rodzin w czasie II wojny światowej ratowali Żydów na Litwie. Historie ich życia naznaczone są szlachetną determinacją i poświęceniem, a każda z nich jest wyjątkowa”
– podczas ceremonii wręczenia odznaczeń państwowych mówił Gitanas Nausėda.
W Muzeum Historii Żydów im. Gaona Wileńskiego we wtorek, 26 września, zorganizowano projekcję filmu „Jerzy Orda. Anarchista w duchu św. Augustyna” oraz dyskusję z udziałem Wojciecha Zagały, syna Janiny Zagałowej, Pawła Zienowicza, syna ocalonego przez dr. Jerzego Ordę Wilhelma Zienowicza oraz historyk, autorki scenariusza filmu „Jerzy Orda. Anarchista w duchu św. Augustyna” Ilony Lewandowskiej.
Przed II wojną światową na Litwie mieszkało około 208 tysięcy Żydów. W czasie wojny zamordowano około 195 tysięcy spośród nich.
Krzyż za Ratowanie Ginących został ustanowiony na Litwie w roku 1930 i był przyznawany do roku 1940. Przeznaczony był do nagradzania policjantów, strażaków i innych Litwinów ratujących życie innych obywateli tego kraju poza jego granicami. Odznaczono nim 46 obywateli litewskich. Odznaczenie zostało zlikwidowane po zajęciu Litwy przez Związek Sowiecki. Po odzyskaniu niepodległości przez Litwę w roku 1991 odznaczenie zostało odnowione w niemal identycznej formie i jest nadawane przez prezydenta kraju.
Izraelski Instytut Yad Vashem medalami Sprawiedliwy wśród Narodów Świata uhonorował do tej pory ponad 900 osób z Litwy i 7232 z Polski, najwięcej ze wszystkich państw.
RES na podst. bns.lt
