• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 19 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Dom w Pohorełce

12 gru 2012

O wiosce Pohorełka na Nowogródczyźnie znajdujemy wiadomość w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego…, pod hasłem Skiporowcy – albo Sciporowcy, białoruskie Skiparowcy al. Siporaucy zarazem też Pohorełka, wieś i folwark w pobliżu Wołmy powiat miński, w 2 okr. Pol. Rakowskim gm. Iwieniec przy drodze z Iwieńca do Siwicy. Wieś ma os.14, grunta lekkie. (1)

W latach dwudziestolecia miedzywojennego 1921/39, wieś liczyła 39 domów mieszkalnych. Ogółem mieszkańców – 255, kobiet – 122, mężczyzn – 133. Wyznania rzymskokatolickiego – 254, prawosławnego 1. W czasie Narodowego Spisu Powszechnego w 1921 r., narodowość polską podało – 255 mieszkańców.(2)

Dom Adamowiczów, rys. Ksawery SuchockiDom Adamowiczów w Pohorełce był drewniany, „mógł mieć ze 200 lat”. Na całej Ziemi Iwienieckiej budowano tak samo. Zaczęło się zmieniać dopiero „za Polski” w latach dwudziestolecia międzywojennego – 1921/39.

W Nalibokach np. firma „Świerk” wypalała cegłę i powoli zaczęto budować domy murowane. W Iwieńcu dominowały drewniane, a tylko 10 było murowanych. W Iwieńcu wypalał cegłę p. Kalikst Dąbrowski.

Dom – chata Adamowiczów była połączona z budynkiem gospodarczym – z chlewem i drewutnią. Stodoła znajdowała się ok. 80 – 100 m., od budynku mieszkalnego.
Do domu i izby mieszkalnej wchodziło się przez sień, gdzie stała drabina po której wchodziło się na strych. Ściany w izbie były przeważnie malowane na biało albo tapetowane. Podłoga była gliniana.

Po lewej stronie izby stał duży murowany piec, który spełniał funkcję „gastronomiczną” i „termiczną” całego pomieszczenia. Służył do pieczenia chleba oraz do gotowania oraz smażenia potraw.

Do obsługi pieca wykorzystywano narzędzia:

– widły – służyły do chwytania garnka,

– koczerga – do wygarniania węgla i poprawiania ułożenia palącego się drewna,

– czepioła – do brania patelni,

– łopata drewniana – do wsadzania i wyjmowania chleba,

– pomioła (zrobiona z sosnowych gałązek) służyła do wymiatania popiołu z pieca

– trynóżek – trzy nóżki z żelaza z fajerkami do postawienia patelni i garnka.

Przy rogu pieca znajdował się kominek, gdzie stawiało się świecę lub umocowywało tzw. kar czaszki – ok. 20 cm., drewienka z brzozy lub sosny, które służyły do oświetlenia izby. W pobliżu paleniska był podpiecek do którego w zimie wchodziły kury. Osoby starsze i dzieci, przeważnie w zimie przebywały i spały na piecu. Na Nowogródczyźnie się mówiło: „Krowom daj i na piec uciekaj”.

Izba mieszkalna była przestronna, z jednej strony stały łóżka sypialne, a z drugiej długa ława. Na środku stał stół jadalny. Okna miały po 6 szybek.

Na ścianie wisiały obrazy – jeden św. Jerzego który zabijał dzidą smoka.

Wypiekano m.in. sitny chleb – żytni, biały. Sitny tzn., że zmielone w młynie zboże przechodziło przez specjalne sita, które zatrzymując większą ilość otrębów dawały białą mąkę.

Taki młyn był m.in. w Pietryłowiczach u Draczyńskich.

Dom Adamowiczów w Pohorełce spalili Niemcy latem 1943 r.

Stanisław Karlik

 


(1) Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich pod red. Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego, Władysława Walewskiego, Warszawa 1880 – 1902, T.X.s. 676

(2) Skorowidz miejscowośći RP, T.VII., cz.1, woj. Nowogrodzkie. Warszawa 1923 r.

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

Łukaszenka bierze polskich zakładników!Łukaszenka bierze polskich zakładników! Z kresowej półki bibliofila (24) –  „Moje wspomnienia z Litwy”Z kresowej półki bibliofila (24) – „Moje wspomnienia z Litwy” K24Petycja grupy ukraińskich polityków to prowokacja i kalka sowieckiej propagandy
  • Tagi
  • Cerkiew prawosławna
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • Iwieniec
  • Kresy Wschodnie
  • książki
  • Mińsk
  • Naliboki
  • Polacy na Białorusi
  • Polacy na Kresach
  • religia
  • Rubieżewicze

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

18 listopada w Historii Kresów

18 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Czebureki z serem - palce lizać!

Czebureki z serem - palce lizać!

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja