Fot. slideplayer.pl
Uznając zasługi Czesława Miłosza w kształtowaniu polskiej literatury, języka, niezależności intelektualnej i kulturowej otwartości, Senat Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia – w dwudziestą rocznicę śmierci poety – rok 2024 Rokiem Czesława Miłosza – podkreślono w przyjętej w czwartek, 8 września, uchwale.
W uchwale przypomniano, że Czesław Miłosz był
„świadkiem największych wydarzeń minionego stulecia: I wojny światowej, rewolucji w Rosji, odzyskania przez Polskę niepodległości, społecznych i narodowościowych przemian w II Rzeczypospolitej, apokalipsy na ulicach okupowanej Warszawy, Holokaustu i starcia dwóch totalitaryzmów, emigracji w świecie podzielonym żelazną kurtyną, upadku sowieckiego imperium i budowy demokracji”.
Jak podkreślono te wydarzenia odcisnęły swoje piętno na postrzeganiu przez niego powojennego świata i
„wpłynęło na uniwersalny wymiar jego twórczości, co w 1980 roku znalazło najwyższe uznanie Komitetu Noblowskiego”.
Senatorowie podkreśli także wysoką rangę twórczości Czesława Miłosza.
„Jest to poezja zmysłów i intelektu, szczegółu obyczajowego i syntezy dziejowej, poezja metafizyczna, a zarazem silnie związana z biografią autora”
– napisano w uchwale.
Ze Sztejni do Krakowa
Czesław Miłosz urodził się 30 czerwca 1911 r. w Szetejniach na Litwie. Był synem Aleksandra Miłosza, inżyniera dróg i mostów, i Weroniki Miłoszowej z Kunatów. Przyszedł na świat w dziedzicznym majątku matki położonym nad Niewiażą, w powiecie kowieńskim guberni kowieńskiej Imperium Rosyjskiego, w parafii Opitołoki, gdzie został ochrzczony w kościele Przemienienia Pańskiego w Świętobrości.
Rodzina Miłoszów, pieczętująca się herbem Lubicz, należała do starego szlacheckiego rodu.
Wielkie Księstwo Litewskie, na którego dawnych terenach Miłosz się wychował, wraz ze swą wielokulturową i tolerancyjną atmosferą, wywarło decydujący wpływ na twórczość poety, a on sam często odwoływał się do wspomnień z dzieciństwa („Dolina Issy”). Inspiracje stanowiły dla niego zarówno spokojne życie na wsi, jak i szalone podróże z ojcem. Ogromny wpływ na Poetę wywarły także wydarzenia historyczne, których był świadkiem: rewolucja październikowa i wojna polsko-bolszewicka.
Czesław Miłosz (w III rzędzie, 4. od lewej) wśród studentów Uniwersytetu Stefana Batorego, rok 1930
Fot. Wikipedia – domena publiczna
Szkolną i uniwersytecką młodość Miłosz spędził w Wilnie, gdzie był współzałożycielem grupy poetyckiej „Żagary”. Pierwszy tom poezji „Poemat o czasie zastygłym” wydał w 1933 r. W 1937 r. Miłosz przeniósł się do Warszawy, gdzie podjął pracę w Polskim Radiu.
Okupację Miłosz przetrwał w Warszawie, pracował jako woźny w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego, dzięki tej posadzie miał nieograniczony dostęp do księgozbioru. W tym czasie powstawały wiersze, które znalazły się w tomikach „Wiersze”, „Równina”, „Pieśń niepodległa”, a także w opublikowanym w 1945 r. „Ocaleniu”. Podczas okupacji poeta przyjaźnił się ze środowiskiem „Sztuki i Narodu”.
Od roku 1945 Czesław Miłosz pracował jako radca kulturalny PRL-owskich przedstawicielstw w Stanach Zjednoczonych i Francji.
„Byłem zaangażowany w Grę: ustępstw i zewnętrznych oświadczeń lojalności, podstępów i zawiłych posunięć w obronie pewnych walorów”
– wspominał ten okres w „Zniewolonym umyśle”.
W „Rodzinnej Europie” napisze po latach o czasie, gdy próbował się odnaleźć w rzeczywistości PRL-u:
„Moją sytuację określiłbym, jako karkołomną, niesamowitą, nielogiczną, niemoralną, nie-do-opisania. Po upływie wielu lat to, czego udało mi się dokonać w literaturze, jest rzutowane wstecz, czyli ówczesna fałszywa gra zyskuje uzasadnienie ex post”.
Kinga Adamczyk na podst. PAP; Anna Szóstak, „Dziedzictwo zmityzowanej świadomości człowieka Kresów w literackim dorobku Czesława Miłosza”; Czesław Miłosz, „Dolina Issy”, Kraków 2002; Bożena Chrząstowska, „Poezje Czesława Miłosza”, wyd. III, Warszawa 1998; Andrzej Zawada, „Miłosz”, Wrocław 1996
