Polski plakat propagandowy „Żołnierz polski – nadzieją narodu – zbawcą Ojczyzny”, proj. Leon Wróblewski, Warszawa, 1918 r.
Muzeum Wojska Polskiego (Warszawa)
Sierpniowe kalendarium
– 1 sierpnia 1920 r.
Ciężkie walki nad Bugiem w rejonie Brześcia; Brześć zajęty został prze Armię Czerwoną.
– 1–3 sierpnia 1920 r.
Bitwa pod Ciechanowcem. Podczas odwrotu na linię Bugu oddziały 1. Armii gen. Władysława Jędrzejewskiego (Grupa Operacyjna gen. Jana Rządkowskiego, potem gen. Aleksandra Osińskiego) toczyły w rejonie miasta Ciechanowiec ciężkie walki, broniąc linii rzeki Nurzec przed natarciem bolszewickiej 3. Armii komarma Władimira Łazariewicza. Groźba oskrzydlenia zmusiła polskie oddziały do wycofania się.
– 2 sierpnia 1920 r.
Łomża w rękach bolszewików.
– 2–4 sierpnia 1920 r.
Bitwa pod Nastasowem. Podczas działań obronnych w Małopolsce Wschodniej prowadzonych w lipcu i sierpniu wzdłuż linii Strypa–Seret (lewostronne dopływy Dniestru) 12. Dywizja Piechoty gen. Mariana Żegoty-Januszajtisa stoczyła ciężki trzydniowy bój z sowiecką 40. Dywizją Strzelecka, tracąc 29 oficerów i 500 szeregowych poległych i rannych.
– 3 sierpnia 1920 r.
Ciężkie walki pod Mikulińcami. Ostatnie próby utrzymanie przez Wojsko Polskie linii Bugu pod Małkinią – polskie oddziały przez kolejne cztery dni powstrzymywały nacierającego w kierunku Wyszkowa przeciwnika.
– 4 sierpnia 1919 r.
Wojsko Polskie zajmuje Mołodeczno.
– 5 sierpnia 1920 r.
Bój o linię rzeki Seret. Papież Benedykt XV wyraził życzenie, aby wszyscy biskupi świata katolickiego wznieśli „gorące modły dla miłosierdzia Pańskiego nad nieszczęsną Polską”, podkreślając, że obecnie w niebezpieczeństwie jest nie tylko Polska, ale i cała Europa.
– 5/6 sierpnia 1920 r.
Naczelny Wódz marszałek Józef Piłsudski pracował wstępne założenia manewru znad Wieprza – ataku grupą manewrową na tyły wojsk Michaiła Tuchaczewskiego. Słabą stroną planu był całkowity brak odwodów umożliwiających utworzenie takiej Grupy Operacyjnej– konieczne by było wycofywanie dywizji walczących na froncie.
– 6 sierpnia 1919 r.
Nieśwież i Słuck w polskich rękach.
– 6 sierpnia 1920 r.
Armia Czerwona zajęła Ostrołękę.
– 7 sierpnia 1920 r.
Węgrzy zadeklarowali wsparcie Wojska Polskiego w postaci 30 000 kawalerzystów, jednak Czechosłowacja nie zezwoliła na tranzyt tych jednostek przez swoje terytorium.
– 8 sierpnia 1920 r.
Walki o Ciechanów. Formowanie linii obrony Warszawy.
– 8/9 sierpnia 1920 r.
Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego gen. Tadeusz Jordan-Rozwadowski wydał Rozkaz operacyjny nr 10 000 – ostateczną dyrektywę do Bitwy Warszawskiej. Rozkaz zatwierdzili m.in. Naczelny Wódz marszałek Józef Piłsudski i gen. Maxime Weygand. Tej sytuacji pod względem politycznym za późniejsze zwycięstwo lub klęskę odpowiedzialność brał na siebie marszałek Piłsudski, natomiast pod względem technicznym-wojskowym odpowiedzialność za przygotowanie planów spadała całkowicie na gen. Rozwadowskiego. Bez współpracy oby wojskowych zwycięstwo z 1920 r. byłoby praktycznie niemożliwe.
– 9 sierpnia 1920 r.
Wznowienie pertraktacji pokojowych z bolszewikami. Premier Czechosłowacji Edward Beneš oświadczył przedstawicielom Polski, ze nie przepuści przez swój kraj żadnych transportów z materiałami wojennymi dla Polski.
– 10 sierpnia 1920 r.
Bój o Pułtusk.
– 10–14 sierpnia 1920 r.
Obrona Kamionki Strumiłowej. Miasteczka nad Bugiem (Małopolska Wschodnia) i przepraw przez rzekę broniła Grupa Operacyjna gen. Piotra Szymanowskiego (10., 40. i 105. pułki piechoty) przed bolszewicką 14. Dywizją Kawalerii komdywa A.J. Parchomienki, ze składu 1. Armii Konnej komarma Siemiona Budionnego, która wykonywała manewr mający umożliwić zajęcie Lwowa. W trzydniowych walkach polskie oddziały zostało rozbite. Jednak bolszewicy nie zdobyli miasta, a ich zamiary operacyjne uległy zwłoce.
– 11 sierpnia 1920 r.
Bolszewicy zajęli Mławę i Pułtusk.
– 12 sierpnia 1920 r.
Wyjazd Naczelnego Wodza marszałka Józefa Piłsudskiego z Warszawy do Puław.
– 12–16 sierpnia 1920 r.
Bitwa pod Dęblinem. Nowo utworzona 4. Armia gen. Leonarda Skierskiego, stanowiąca główną siłę uderzeniową Frontu Środkowego, któremu z kolei przypadło najważniejsze zadanie w Bitwie Warszawskiej – przełamania skrzydła i wyjścia na tyły wojsk komfronta Michaiła Tuchaczewskiego, zajęła podstawę wyjściową do natarcia wzdłuż rzeki Wieprz. Jej atak wymierzony w Grupę Mozyrską doprowadził do rozbicia bolszewickiej 47. Dywizji Strzeleckiej komdywa N.I. Sziły w rejonie Dęblina, następnie opanowania Garwolina i nawiązania kontaktu bojowego z lewym skrzydłem bolszewickiej 16. Armii komarma W.P. Głagolewa oblegającej Warszawę. Wykonująca główne uderzenie 14. Dywizja Piechoty gen. Daniela Konarzewskiego, przy której znajdował się też Naczelny Wódz marszałek Józef Piłsudski, wzięła do niewoli ponad 7 tysięcy bolszewików, zdobyła 30 ckm-ów i trzy działa, zaś Grupa Mozyrska została rozbita.
– 12–13 sierpnia 1920 r.
Pierwsza bitwa pod Hrubieszowem. W nocy z 12 na 13 sierpnia 3. Dywizja Piechoty Legionów gen. Leona Berbeckiego, wchodząca w skład 3. Armii gen. Zygmunta Zielińskiego przegrupowującej się do uderzenia znad Wieprza, rozpoczęła uwieńczone powodzeniem natarcie na miasteczko. Przez cały następny dzień z powodzeniem broniła go przed próbami odbicia ze strony bolszewickich 7. Dywizji Strzeleckiej i 25. Omskiej Dywizji Strzeleckiej im. Włoskiego Proletariatu komdywa Witowta Putny.
RTR
