„Wielka trójka” podczas obrad konferencji w Jałcie w lutym 1945 r. z udziałem przedstawicieli ZSRS, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii. Siedzą od lewej: Winston Churchill, Franklin Delano Roosevelt, Józef Stalin. Zdjęcie ze zbioru kopii cyfrowych fotografii dokumentujących wydarzenia II wojny światowej pozyskanych z Narodowej Agencji Archiwów i Nagrań w College Park w stanie Maryland w USA (fot. z zasobu IPN)
5 lutego 1946 roku weszła w życie (z góry narzucona) umowa pomiędzy rządem PRL a Związkiem Sowieckim, dotycząca przebiegu granicy polsko-sowieckiej, podpisana w Moskwie 16 sierpnia 1945 roku.
Utrata blisko połowy terytorium II Rzeczypospolitej, zatwierdzona przez Wielką Trójkę w Jałcie i Poczdamie, była jednym z najtragiczniejszych skutków II wojny światowej dla Polski — oznaczała nie tylko katastrofę geopolityczną, lecz także dramat milionów rodaków i nieodwracalną utratę ogromnego majątku narodowego.
Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR została podpisana w imieniu RP przez Edwarda Osóbka-Morawskiego, a w imieniu ZSRS przez Wiaczesława Mołotowa. Wymiana ratyfikowanych dokumentów nastąpiła 5 lutego 1946 w Warszawie, i od tego dnia umowa była obowiązującą, tzn. od tego dnia de iure istnieje w swoim dzisiejszym kształcie polska granica wschodnia (poza mniejszymi późniejszymi zmianami (Umowa o zmianie granic z 15 lutego 1951).
Podstawą wytyczenia granicy miała być tzw. linii Curzona. Faktycznie granica wschodnia odchyla się w wielu przypadkach od tej linii na niekorzyść Polski jak w rejonie Grodna o blisko 20 km (gdzie linia Curzona przebiegała wzdłuż Niemna), chociaż w umowie granicznej z 1945 r. (art. 1) stwierdzano formalnie (propagandowo) jedynie o odchyleniach od tej linii na rzecz Polski.
Pamiętajmy o utraconych, polskich Kresach!
wa na podst. wb24.org/historykon.pl, polskieradio.pl
