5 września w Historii Kresów

5 września 2013

"Dwór w Urdominie" - fragment obrazu Stanisława Witkiewicza

„Dwór w Urdominie” – fragment obrazu Stanisława Witkiewicza

1915 – zmarł Stanisław – malarz, pisarz, filozof, teoretyk sztuki z Kresów, twórca popularnego stylu zakopiańskiego w architekturze. Ojciec Stanisława Ignacego Witkiewicza.

Urodził się w 1851 r. w Poszawszu na Żmudzi w polskiej rodzinie szlacheckiej herbu Nieczuja. Był synem Ignacego – powstańca listopadowego i Elwiry z Szemiothów. Również 12-letni Stanisław brał udział w Powstaniu Styczniowym – był łącznikiem, a potem – podobnie jak ojciec – został zesłany na Sybir.


Po powrocie wraz z rodziną z wygnania Stanisław Witkiewicz mieszkał w latach 1869-1873 w majątku w Urdominie (obecnie Rudamino na Litwie), należącym do generałowej Sucharzewskiej.

Artysta studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu i w Monachium, a w 1890 r. osiadł w Zakopanem. Malował przede wszystkim impresjonistyczne pejzaże tatrzańskie, a także m.in. sceny z Powstania Styczniowego.


I choć Stanisław Witkiewicz kojarzy się przede wszystkim z Tatrami to dla nas ciekawsze są jego kresowe inspiracje. O dworze w Urdominie, który uwiecznił na słynnym, pełnym ciepła obrazie, jego siostra Maria Witkiewiczówna pisała:

„Urdomina była cudowna – dwór stary po książętach Massalskich, wspaniały park, ogród pełen drzew owocowych i krzewów, i kwiecia wydał nam się rajem. (…) Stary dom o grubych murach, łamanym dachu, o pokojach dużych, pięknie umeblowanych stylem empire; salon miał śliczne al fresco, malowane przez Smuglewicza ściany, w stołowym olbrzymi komin, a wszystkie inne pokoje dobrze rozlokowane. (…) Ale nade wszystko cudowny był park, aleje kasztanowe, morwy, orzechy włoskie, można było godzinami spacerować nie wracając w to samo miejce. Pejzaż nie był najpiekniejszy, ale urozmaicało go duże jezioro i lasy. Tuż przy dworze stał duży kościół parafialny i plebania piękna, no i nieodłączna na polskiej wsi, pamiętająca dawne lata, karczma”.

Zaś sam Witkiewicz w liście do syna pisał:

„Czas, w którym dawniej, kiedy byłem Farysem, najlepiej lubiłem iść w las. Zgrabiałymi rękami zaniecić ogienek i wdychać piękny zapach jesieni i dymku wijącego się między pnie sosnowe. Urdominy żałuję, myśląc o Tobie. Cóż to za raj był pejzażowy”.

1580: wojska polsko-węgierskie króla Stefana Batorego zdobyły . W trakcie rabowania palącej się twierdzy doszło do eksplozji prochowni, w wyniku której zginęło 200 Polaków i Węgrów oraz większość załogi rosyjskiej.

Przeczytaj także artykuły „Stefan Batory zostaje polskim królem”, „Życie i śmierć Stefana Batorego”, a także o oblężeniu Pskowa i o dziwnym małżeństwie Batorego z Anną Jagiellonką.

1906 – we Lwowie urodził się Jan Ostoja Matłachowski – działacz polskiego ruchu narodowego. Studiował prawo i historię na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Jan w programie „Notacje historyczne” opisał Matłachowskiego w czasach studiów we Lwowie jako aktywnego antysemitę dopuszczającego się przemocy fizycznej wobec żydowskich studentów. Zmarł w 1989 r.

1924 – we Lwowie urodziła się Krystyna Moszumańska-Nazar – polska kompozytorka, profesor i rektor krakowskiej Akademii Muzycznej. Zmarła w 2008 r.

1991 – Polska i Litwa wznowiły stosunki dyplomatyczne.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 5 września

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *