Słynna scena z pieśnią “Boże, coś Polskę” z filmu “Hubal”. Fot: facebook.com/watch
1934 – w Wilnie urodził się Bohdan (Jerzy Bogusław) Poręba – reżyser filmowy i teatralny, polityk, publicysta. Autor słynnych filmów “Hubal”, “Polonia Restituta”, “Gniewko, syn Rybaka”.
Ojciec Bohdana Poręby był oficerem Legionów Polskich, a potem Wojska Polskiego i Armii Krajowej, matka była nauczycielką. W 1945 r. wraz z rodziną został repatriowany do Polski.
Reżyser jest dziś w dużym stopniu postrzegany poprzez pryzmat swojej dawnej działalności w PZPR, PRON, Zjednoczeniu Patriotycznym “Grunwald”.
Nie ulega natomiast wątpliwości jego wybitny talent reżyserski i wielki wkład w rozwój polskiej kinematografii patriotycznej. Już sam fakt, że w “Hubalu” udało mu się obronić przed PRL-owską cenzurą kultową dziś scenę z mszy porannej z pieśnią “Boże, coś Polskę” zasługuje na wielkie uznanie. I jakie miejsce zajmowałby dziś w polskiej świadomości Hubal, gdyby Bohdan Poręba nie uwiecznił go w swoim wspaniałym filmie? No i wreszcie – kto ze starszego pokolenia Polaków nie oglądał w pacholęcym wieku z wypiekami na twarzy serialu “Gniewko, syna Rybaka”?
1871 – urodził się Stanisław Grabski – polski polityk, ekonomista. Profesor ekonomii m.in. Uniwersytetu Lwowskiego. Minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego, znany ze swego negatywnego stosunku do mniejszości narodowych.
Autor tzw. “ustawy Grabskiego”, przewidującej coroczne plebiscyty w publicznych szkołach powszechnych i gimnazjach w kwestii języka wykładowego. Ustawa – w intencji polonizacyjna – doprowadziła do znaczącego ograniczenia zakresu szkolnictwa w języku ukraińskim w Galicji Wschodniej poprzez zastępowanie szkół z językiem wykładowym ukraińskim szkołami dwujęzycznymi (tzw. utrakwistycznymi) i była jednym ze stałych zarzewi konfliktu polsko-ukraińskiego w całym dwudziestoleciu międzywojennym. W latach 1939-1941 więziony przez NKWD. Brat Władysława Grabskiego, premiera i reformatora polskiej waluty. Zmarł w 1949 r.
1919 – wojna polsko-bolszewicka: wojsko polskie zabiło w zdobytym Pińsku 35 Żydów oskarżanych o popieranie bolszewików.
1935 – zmarł Emil Młynarski – polski dyrygent, kompozytor, współzałożyciel i dyrektor Filharmonii Warszawskiej w latach 1901-1905. Występował jako solista m.in. w Petersburgu, Mińsku, Grodnie, Kownie, Wilnie, Kijowie, Odessie, Warszawie. Jego imieniem nazwano salę koncertową w Filharmonii Warszawskiej i znajdujący się przy niej plac oraz Salę Kameralną w Teatrze Wielkim, a także podstawową szkołę muzyczną przy ulicy Miodowej w Warszawie. Urodzony w 1870 r. w Kibartach (obecnie Litwa).
1936 – zmarł Józef Świętorzecki – polski generał. W czasie wojny polsko-bolszewickiej był m. in. dowódcą Grupy Poleskiej. Urodzony w 1876 r. w Wilnie.
1941 – w niewoli niemieckiej zmarł Franciszek Kleeberg – polski generał, żołnierz Legionów. W czasie Kampanii Wrześniowej dowodził m.in. Samodzielną Grupą Operacyjną “Polesie”, która stoczyła ostatnią bitwę Kampanii – pod Kockiem. Oddziały Kleeberga skapitulowały dopiero 6 października 1939 r. Pochowany na cmentarzu wojennym w Kocku. Urodzony w 1888 r. w Tarnopolu.
Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 5 kwietnia
