• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 16 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Turystyka we wschodnich województwach Rzeczypospolitej w dwudziestoleciu międzywojennym

10 lis 2024

Przystań we wsi Kupa nad Jeziorem Narocz

Przystań we wsi Kupa nad Jeziorem Narocz

Polak mówiący o tym terytorium powie – Kresy Wschodnie, Białorusin – Zachodnia Białoruś, Rosjanin będzie twierdził, że to terytorium Rosji i jej zachodnie regiony. Nie zmienia to faktu, że około jedna trzecia terytorium współczesnej Białorusi była w latach 1921-1939 częścią Polski. Językiem urzędowym był polski, obowiązującą walutą złoty i, jak wszędzie, duża część „tutejszych” miała ambiwalentny stosunek do władz.

We wrześniu 1939 r., po sowieckiej agresji, te ziemie stały się częścią ZSRR. Jednak w dwudziestoleciu międzywojennym Polska inwestowała w rozwój regionu – tzw. „Polski B”, tak aby do roku 1950 wschodnie województwa stały się jednolite pod względem społecznym i gospodarczym.

Na Kresach Wschodnich rozwijała się turystyka. Najpopularniejsze szlaki turystyczne były na Wileńszczyźnie, Nadniemniu i Polesiu.

Najwięcej turystów przyjeżdżało z centralnych i zachodnich województw Polski. W latach 30. XX w. w kresowych miejscowościach aktywnie rozbudowywano bazę turystyczną – domy wczasowe, pensjonaty, ośrodki wypoczynku. Popularny był wynajem prywatnych domków i miejsc noclegowych w majątkach ziemskich, przekształcając je w ośrodki agroturystyczne. Największy rozkwit turystyki na Kresach Wschodnich nastąpił w latach trzydziestych XX wieku.

Latem 1938 r. na ziemię brasławską odwiedziło około 4 tys. turystów. Popularnością cieszyły miejsca wypoczynkowe nad jeziorami Świteź i Narocz, Charakter ówczesnej turystyki był czymś na kształt dzisiejszej agro- i ekoturystyki. Te jeziora celowo nazywano Morzem Wileńskim. Kursowały tam pociągi z Wilna. Podróż trwała kilka godzin. Turyści docierali do stacji Narocz w pobliżu wsi rybackiej Kupa. Niedaleko znajdowało się miasteczko Kobylnik. W okolicy ze świecą szukać można było hoteli z bazą gastronomiczną i wypoczynkową. Brak sieci oświetlenia ulicznego czynił tę okolicę miejscem niemal dziewiczym, z dala od cywilizacji. Niezwykle atrakcyjne były koszty pobytu. mile zadowolony z niskich cen. Z relacji Kazimierza Leszczyckiego, opublikowanej na łamach „Kuriera Wileńskiego” w lecie 1937 roku, wynika, że śniadanie kosztowało 60 groszy, obiad – 1 złoty 20 groszy, kolacja – 80 groszy. Dla porównania, mniej więcej w tym samym czasie (1935 r.) pensja murarza wynosiła 50 groszy dziennie i 5 złotych miesięcznie plus żywność i odzież. Noclegi dla turystów kosztowały złotówkę, ale pensjonatów było za mało. Goście korzystali także z kwater prywatnych: najczęściej w stodołach lub w zwykłych domach, czasem z pluskwami. Studenci, którzy opisali swoją podróż w 1935 r., podają, że nocleg na sianie kosztował ich 20-25 groszy.


„Na pewno na wybrzeżu są jakieś stare łodzie motorowe [na 20-30 osób], które można naprawić i przewieźć z naszego ukochanego morza w Gdyni i Gdańsku na nasze słodkie północne morze, Morze Wileńskie” – projektował reporter „Kuriera Wileńskiego”.

Pewną popularnością cieszyła się turystyka samochodowa. Liczby samochodów i sieci dróg nie da się porównać z dzisiejszymi, ale we wschodnich województwach RP swoje zloty i rajdy organizowali członkowie polskich klubów samochodowych.

Pierwszy taki zlot turystyczny odbył się w 1927 r. nad Jeziorem Narocz, a w 1938 r. odbył się XI Międzynarodowy Polski Zlot Motorowy, w którym wzięło udział 67 samochodów z różnych krajów. Organizowano też zloty i rajdy w strefie przygranicznej, co irytował sowiecką straż graniczną.

W 1937 roku na Bracławszczyźnie powstał oddział Ligi Morskiej i Kolonialnej dla entuzjastów żeglarstwa. Wokół okolicznych jezior zaczęła więc powstawać odpowiednia infrastruktura – przystanie, wieże do skoków do wody z trampolinami i tarasy do opalania.

Podobną popularnością turystów cieszyło się także Polesie. W tej terra incognita przyjezdnych – również turystów z zagranicy – interesował też miejscowy folklor, a więc ubiór, sposób życia i rodzaje dochodów, mentalność i styl życia miejscowych.

W 1934 r. na Pińszczyznę przybyła amerykańsko-polska ekspedycja naukowa pod kierownictwem odkrywczyni i podróżniczki Louise Boyd. Podróżowała samochodem Packard z dwoma polskimi geografami i wykonała około 700 zdjęć, które później prezentowała na wystawach.

Co roku, począwszy od 1930 r., w czerwcu odbywały się w Nowogródku Dni Mickiewiczowskie, które gromadziły gości z całego kraju. W latach 1924-1931 w Nowogródku usypano kopiec ku czci Wieszcza. Ziemię do jego wykonania przywożono, przynoszono, a nawet wysyłano pocztą.

Dla chłopów z Kresów Wschodnich organizowano także wycieczki po całej Polsce (Warszawa, Gdynia, Kraków). Większość kosztów pokrywało państwo.

Na potrzeby turystyczne w „białoruskich” województwach RP stworzono tzw. pociągi okolicznościowe”. Np. do Wilna zorganizowano pociąg „Pogrzebu serca Piłsudskiego”, a z okazji Dni Budsławia – pociąg z Mołodeczna do Budsławia. Dla uczniów szkół podstawowych często organizowano wycieczki do Wilna. Dla gimnazjalistów – do Warszawy i Krakowa. Z Wilna organizowano „pociągi okolicznościowe” do Gdyni. Dotowane przez państwo ceny biletów były przystępne.

Latem 1939 r. jedna z polskich gazet na zachodniej Białorusi wezwała mieszkańców do przejażdżki luksusowym pociągiem turystycznym na trasie Wilno-Warszawa-Gdynia. „Trzy dni nad morzem. Dzień w stolicy w pociągu można podziwiać występ kabaretowy. W Gdyni turyści zatrzymują się w Hotelu Turystycznym. A to wszystko za 33 złote” – zachęcano w folderze reklamowym.

Do dziś popularnością cieszą się trasy turystyczne, które funkcjonowały w okresie międzywojennym. W Budsławiu organizowane są dni miasta. W letnim kurorcie Brasław odbywa się festiwal muzyki współczesnej Viva Braslav, a sanatoria nad Jeziorem Narocz przyjmują obecnie głównie turystów z… Rosji.

Opr. TB,

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

K24Dziurawa „żelazna kurtyna” K24Ukraińskie Karpaty dla początkujących Brygady „Łupaszki” 1943 – 1952Brygady „Łupaszki” 1943 – 1952
  • Tagi
  • Bracław
  • II Rzeczpospolita
  • Kresy Wschodnie
  • Narocz
  • Świteź
  • turystyka

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

15 listopada w Historii Kresów

15 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Orbán zatrzymany pod zarzutem przemytu ludzi

Orbán zatrzymany pod zarzutem przemytu ludzi

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

150 bunkrów na granicy z Rosją! I to tylko początek

150 bunkrów na granicy z Rosją! I to tylko początek

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Wsadzili Marychę za kraty! Koniec tuptania z Białorusi

Wsadzili Marychę za kraty! Koniec tuptania z Białorusi

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

29.10.2026. Szokujące sceny z obrad sejmu (WIDEO)

29.10.2026. Szokujące sceny z obrad sejmu (WIDEO)

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Galarepa nadziewana - Kucharka Litewska

Galarepa nadziewana - Kucharka Litewska

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja