Nocą z 22 na 23 stycznia 1863 roku wybuchło największe ze wszystkich polskich powstań. Do walki przeciw zaborcy stanęli Polacy Litwini i Rusini, katolicy i prawosławni, chłopi, szlachta, ludność żydowska. Choć działania wojenne w powstaniu styczniowym nie wyszły poza ramy wojny partyzanckiej, ich intensywność spowodowała, że na stłumienie rewolty armia rosyjska potrzebowała blisko dwóch łat i podwojenia swojej liczebności w Królestwie Kongresowym, na Litwie i Rusi. Dziś do tradycji powstania odwołują się nie tylko Polacy, ale i Litwini, Białorusini i Ukraińcy.
