Starożytne koło z drewna. Fot. John O’Neill, (User:Jjron)/Wikimedia
Wynalezienie koła było drugim po ujarzmieniu ognia najważniejszym wydarzeniem w ewolucji ludzkości, jednak wciąż nie ustalono, kto i jak stworzył pierwsze koło. Archeologiczne dowody istnienia kół można znaleźć na całym świecie. Świadczą o tym znaleziska archeologiczne sprzed 5000 do 3000 lat p.n.e. z Europy, Afryki Północnej i Azji.
Jednak, według portalu „InternationalEngineering”, z nowego badania opublikowanego w czasopiśmie Royal Society Open Science wynika, że koło zostało po raz pierwszy użyte przez górników miedzi w Karpatach około 5900 roku p.n.e.
Teoria głosi, że gdy coraz trudniej było znaleźć rudę miedzi, górnicy musieli schodzić głębiej pod ziemię, aby wydobyć metal. W poprawieniu wydajności pomogły im wózki podobne do nowoczesnych wózków górniczych.
Początkowo do dna wózka z ładunkiem przymocowywano gniazda i rolki, tworząc prymitywny wózek. Później w rolkach ryto rowki w celu ich smarowania. Kolejnym krokiem była monolityczna konstrukcja „pary kół”.
Oś i koła w tej konstrukcji obracały się równocześnie, w przeciwieństwie do późniejszych systemów, w których koła obracają się niezależnie od osi. Główną wadą tego układu kół było to, że nie sprawdzało się ono dobrze na zakrętach, ale nie stanowiło to aż tak dużego problemu, gdyż przejścia w kopalniach były przeważnie proste.
Dowody archeologiczne potwierdzają tę teorię pierwszego koła – twierdzą inżynierowie, wskazując na wykopaliska w Karpatach 150 małych glinianych miniatur czterokołowych wózków.
Te maleńkie wózki, używane jako kubki do napojów, powstały około 3600 roku p.n.e. i są najwcześniejszym na świecie przedstawieniem transportu kołowego. Uważa się, że te niezwykłe kubki zostały zainspirowane wózkami na kółkach używanymi do transportu rudy w tunelach kopalni miedzi.
Opr. TB, interestingengineering.com