• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 16 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Miejsce śmierci króla Władysława IV Wazy pod ochroną litewskiego Ministerstwa Kultury

01 lut 2023

„Dom Wazy” w Mereczu (lit. Merkinė), w rejonie orańskim, miejsce śmierci króla Władysława IV Wazy został na mocy rozporządzenia litewskiego ministra kultury uznany za obiekt chroniony przez państwo.

„Dom Wazy” w Mereczu, w rejonie orańskim, miejsce śmierci w nocy z 19 na 20 maja 1648 roku króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Władysława IV Wazy, 2023 r.
Fot. Lietuvos Respublikos kultūros ministeria/http://l24.lt

Ministerstwo Kultury Republiki Litewskiej (Lietuvos Respublikos kultūros ministeria) podejmując tę decyzję uwzględniło apel Samorządu Rejonu Orańskiego, w którym stwierdzono, że lokalna społeczność wraz z władzami samorządowymi, dokładają starań, by odnowić budynek i dostosować go do miejscowych potrzeb kulturalnych i biznesowych. Ochrona państwa roztoczona nad obiektem umożliwi bowiem uzyskanie dofinansowania z budżetu Litwy na konserwację i utrzymanie zabytku.

Królewicz Władysław IV Waza sportretowany przez Rubensa, 1624 r.
Wikipedia – domena publiczna

Władysław IV Waza urodził się 9 czerwca 1595 roku w Łobzowie koło Krakowa jako syn króla Zygmunta III Wazy i Anny Austriaczki, córki arcyksięcia Karola Habsburga i od dziecka był przewidywany na następcę swego ojca.

Jako nastolatek dwukrotnie miał okazję zasiąść na innych tronach, ale plany te udaremniał Władysław III Waza – zarówno projekt ukoronowana Władysława IV na króla Szwecji w 1599 roku, jak i próba przekazania mu władzy nad Rosją, podjęta w 1610 roku, nie powiodły się z uwagi na opór przed zmianą wyznania na luteranizm lub prawosławie.

W latach 1617–1618 królewicz brał udział w kampanii rosyjskiej, w 1621 roku uczestniczył w obronie Chocimia przed Turkami. Potem odbył szeroko komentowaną wyprawę po krajach Zachodu. 8 maja 1632 roku wybrano go w trakcie wolnej elekcji na króla Polski i wielkiego księcia litewskiego – na tronie zasiadł jako Władysław IV Waza.

W 1634 roku Władysław IV Waza zawarł pokój wieczysty z Rosjanami w Polanowie i zrzekł się roszczeń do Kremla. W 1635 roku przypieczętował też rozejm ze Szwedami w Sztumskiej Wsi. Dążył do sprowokowania walnego konfliktu z Turcją, dla którego nie zyskał jednak poparcia sejmu. Na miesiąc przed jego śmiercią wybuchł największy bunt kozacki, pod przywództwem Bohdana Chmielnickiego.

W 1626 roku Merecz została przekazana we władanie królewiczowi Władysławowi. Polubił tę miejscowość już w młodości i często tu przebywał – m.in. w latach 1630–1631 chronił się tu przed epidemią dżumy, w 1633 roku odpoczywał tu i polował, bywał tu też w latach 1634, 1639 i 1641, gdyż Merecz stał się jego ulubionym terenem łowieckim.

Po objęciu tronu Władysław IV Waza nie tylko zatwierdził dane wcześniej Mereczowi prawa i przywileje, ale też nadał nowe. W 1633 roku potwierdził wcześniejsze nadanie miastu prawa magdeburskiego i przywileje dla cechów szewskiego i garbarskiego oraz nadał prawo składowania miodu i chmielu. W 1639 roku pozwolił mereczanom utworzyć cech krawiecki.

W latach 1616–1640 roku aktywnie sprzeciwiał się temu, by w Mereczu osiedlali się Żydzi, ale już w 1642 roku zezwolił na to i pozwolił im zajmować się handlem i produkcją.

W 1648 roku dzięki środkom króla Władysława IV Wazy został odnowiony miejscowy kościół.

W 1637 roku Władysław IV Waza ożenił się z Cecylią Renatą Habsburżanką, a swoją kochankę Jadwigę Łuszkowską, pochodzącą ze Lwowa, wydał za mąż za mazowieckiego chorążego Jana Wypyskiego i nadał mu starostwo mereckie.

Bardzo schorowany król Władysław IV Waza wiosną 1648 roku podróżował z Wilna do Warszawy, ale z powodu złego stanu zdrowia zatrzymał się w Mereczu, gdzie zmarł w nocy z 19 na 20 maja. Kiedy medycy przystąpili do sekcji zwłok monarchy, główna przyczyna śmierci stała się jasna – zabiło go zapalenie nerek, spowodowane prawdopodobnie przez dnę moczanową. Król pochowany został na Wawelu, zaś jego serce spoczęło w katedrze wileńskiej.

Budynek, w którym skonał polski król zachował się do naszych czasów. Według historyków „Dom Wazy” w Mereczu został zbudowany w XVII wieku. Na listę obiektów chronionych na Litwie został wciągnięty w roku 1993 i jest najczęściej odwiedzanym obiektem turystycznym miasteczka.

W 2009 roku z inicjatywy przedsiębiorcy Pranasa Balkė na budynku umieszczono tablicę pamiątkową informującą, po polsku, litewsku i angielsku, o zgonie w tym domu króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Władysława IV Wazy.

RES

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

  • Tagi
  • Ministerstwo Kultury
  • Władysław IV Waza

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

16 listopada w Historii Kresów

16 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Orbán zatrzymany pod zarzutem przemytu ludzi

Orbán zatrzymany pod zarzutem przemytu ludzi

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Koszmar Europy? To, co wydarzy się po zakończeniu wojny

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Udaremnili zamach stanu! Policja weszła do akcji

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

Po 20 latach przeprasza Kazachów za Borata

29.10.2026. Szokujące sceny z obrad sejmu (WIDEO)

29.10.2026. Szokujące sceny z obrad sejmu (WIDEO)

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

A tam w kącie co za bazgroły? Chagall? Nie znam

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Galarepa nadziewana - Kucharka Litewska

Galarepa nadziewana - Kucharka Litewska

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja