• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 21 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

21 sierpnia w Historii Kresów

21 sie 2026

Maciej Kalenkiewicz w mundurze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie

Maciej Kalenkiewicz w mundurze Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Fot: Narodowe Archiwum Cyfrowe, Sygnatura: 37-993-1/ Domena publiczna

1944 – w Surkontach na skraju Puszczy Bersztowskiej zginął w walce z Armią Czerwoną ppłk Maciej Kalenkiewicz “Kotwicz” – dowódca Nowogródzkiego Okręgu AK.

Urodził się w 1906 r. w Pacewiczach koło Wołkowyska w rodzinie późniejszego posła na Sejm Jana Kalenkiewicza i Heleny z Zawadzkich. Ukończył m.in. Gimnazjum Nauczycielskie w Wilnie. W Kampanii Wrześniowej walczył w Suwalskiej Brygadzie Kawalerii, a potem w 110 Pułku Ułanów przydzielonym do obrony Wołkowyska. Po wkroczeniu sowietów przebijał się wraz z majorem Henrykiem Dobrzańskim “Hubalem” do Warszawy, potem był jego zastępcą w czasie walk partyzanckich.

Po przedostaniu się do Francji, a następnie wraz wojskiem polskim na Zachodzie do Wielkiej Brytanii przygotowywał dywersyjne grupy spadochronowe, mające potem walczyć w Polsce. Po wpływem jego argumentów utworzono m.in. 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową gen. Sosabowskiego. W grudniu 1941 r. został wraz z grupą dywersyjną przerzucony do Polski. Polscy spadochroniarze zostali schwytani przez niemieckie patrole, jednak rozbili niemiecki posterunek i wydostali się na wolność. W Armii Krajowej Kalenkiewicz zajmował się szkoleniem dywersyjnym, przygotowywał instrukcje bojowe i utrzymywał łączność z Londynem.

W marcu 1944 r. został skierowany do Okręgu Nowogródek AK, obejmując dowództwo Zgrupowania Nadniemeńskiego. W kwietniu i maju przeprowadziło ono kilkanaście akcji bojowych i w obronie ludności cywilnej. “Kotwicz” był też współautorem operacji “Ostra Brama”. W trakcie jej realizacji został ranny w walce pod Iwiem, amputowano mu prawą rękę. Po wkroczeniu Armii Czerwonej i aresztowaniu dowództwa Armii Krajowej przez sowietów Kalenkiewicz z ok. 100 żołnierzami znalazł się w Puszczy Rudnickiej, skąd przeszedł do Puszczy Grodzieńskiej, obejmując dowództwo Okręgu Nowogródek.

19 sierpnia Rosjanie rozpoczęli likwidację polskich formacji w tym rejonie. 72-osobowy oddział Kalenkiewicza został zaatakowany w Surkontach przez 600-osobowy batalion NKWD. Pierwszy atak Rosjan został odparty. Zabito 30 sowieckich żołnierzy i dwóch dowódców, nie ponosząc żadnych strat. Wkrótce nastąpił drugi atak, w którym zginęło 36 Polaków i 132 sowietów. Rannych Rosjanie dobijali na polu bitwy. Zginął również Kalenkiewicz. Pochowano go w zbiorowej mogile wraz z jego żołnierzami, koło drogi Pielasa – Surkonty, obok grobu powstańców z 1863 r.

Podpułkownik Maciej Kalenkiewicz był dwukrotnie odznaczony Orderem Virtuti Militari i dwukrotnie Krzyżem Walecznych, a pośmiertnie – Krzyżem Armii Krajowej.

1850 – urodził się Ludwik Rydygier – polski lekarz, jeden z najwybitniejszych światowych chirurgów przełomu XIX i XX wieku, profesor Uniwersytetu Lwowskiego. Obrońca Lwowa w 1918 r., generał brygady Wojska Polskiego. Zmarł w 1920 r. we Lwowie. Pochowany w kwaterze dowódców na Cmentarzu Obrońców Lwowa.

1892 – we Lwowie urodził się Adam Próchnik – polski działacz socjalistyczny, historyk. Członek Związku Walki Czynnej we Lwowie. Ukończył Uniwersytet Lwowski. W 1918 r. we Lwowie był twórcą i pierwszym komendantem organizacji “Wolność” podległej Komendzie Głównej POW obejmującej polskich oficerów w armii austriackiej. Organizował dezercje z tej armii. Obrońca Lwowa w 1918 r. W okresie międzywojennym i w konspiracji po 1939 r. – działacz socjalistyczny. Zmarł w 1942 r.

1918 – na Podlasiu urodził się Stanisław Karolkiewicz – polski generał, konspirator WiN-u, współzałożyciel i prezes Światowego Związku Żołnierzy AK, uczestnik operacji “Ostra Brama”. Urodzony w 1918 r. Walczył w Kampanii Wrześniowej 1939 r., potem na Podlasiu w antysowieckiej partyzantce. Ujęty przez NKWD był więziony w Białymstoku i w Twierdzy Brześć. Odzyskał wolność po ataku Niemiec na ZSRR w 1941 r.

Do stycznia 1944 r. służył w oddziale Uderzeniowych Batalionów Kadrowych na terenach nad Niemnem, potem brał udział w Operacji Wileńskiej AK. Po zajęciu Wileńszczyzny i Nowogródczyzny przez Sowietów wrócił ze swoimi żołnierzami na Podlasie, potem kierował komórką kontrwywiadowczą organizacji Wolność i Niezawisłość w Warszawie. Aresztowany przez UB w 1946 r. był poddany brutalnemu śledztwu w więzieniu mokotowskim. Na wolność wyszedł w 1954 r.

W 1986 r. utworzył i kierował Fundacją Ochrony Zabytków upamiętniającej miejsca walki partyzanckiej, opiekującej się grobami poległych żołnierzy konspiracji i zabezpieczającej ślady polskiej kultury na Kresach Wschodnich. W 1989 r. był współzałożycielem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, w latach 1995-2005 – prezesem Zarządu Okręgu Nowogródek tej organizacji z siedzibą w Warszawie, od 1996 r. – Prezes Związku. Od 1988 r. – członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. W maju 2006 r. awansowany przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego do stopnia generała brygady. Pochowany z honorami wojskowymi warszawskich Powązkach.

1945 – zmarła Irena Kosmowska – polska działaczka niepodległościowa, ludowa i oświatowa, posłanka na Sejm RP. Studiowała na Uniwersytecie Lwowskim. Członkini Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych i POW. Urodzona w 1879 r.

1946 – została skazana na śmierć 18-letnia Danuta Siedzikówna, ps. “Inka” – sanitariuszka i łączniczka 5 Wileńskiej Brygady AK. Wyrok wydał Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku. Torturowana, w śledztwie nikogo nie wydała. Zamordowana w majestacie prawa tydzień później – 28 sierpnia 1946 r. Przeczytaj więcej o Danucie Siedzikównie.

Kresy24.pl / Historyczne Kalendarium Kresowe – 21 sierpnia

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

26 sierpnia w Historii Kresów26 sierpnia w Historii Kresów 11 sierpnia w Historii Kresów11 sierpnia w Historii Kresów 22 stycznia w Historii Kresów22 stycznia w Historii Kresów
  • Tagi
  • architektura Kresów
  • Armia Czerwona
  • Armia Krajowa
  • Brześć
  • Cmentarz Orląt Lwowskich
  • Dobrzański
  • Gimnazjum w Wilnie
  • historia
  • historia Kresów Wschodnich
  • Iwie
  • Kaczyński
  • Kalenkiewicz
  • Kampania Wrześniowa
  • Kotwicz
  • Kresy Wschodnie
  • Lech Kaczyński
  • Lwów
  • Niemen
  • NKWD
  • Nowogródczyzna
  • Nowogródek
  • Obrona Lwowa
  • Operacja "Ostra Brama"
  • oświata
  • Polacy na Kresach
  • Polska Organizacja Wojskowa
  • Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa
  • Siedzikówna
  • służby specjalne
  • Surkonty
  • Twierdza Brzeska
  • Uniwersytet Lwowski
  • Virtuti Militari
  • Wileńska Brygada AK
  • Wileńszczyzna
  • Wilno
  • Wojsko Polskie
  • Wolność i Niezawisłość
  • Wołkowysk
  • zabytki
  • zabytki na Kresach
  • zbrodnie sowieckie
  • zdrowie
  • Żołnierze Wyklęci
  • Związek Sowiecki

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

20 listopada w Historii Kresów

20 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Zacharowa jeszcze grozi odwetem: „Nigdy nie zapominamy”

Zacharowa jeszcze grozi odwetem: „Nigdy nie zapominamy”

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Czebureki z serem - palce lizać! Kuchnia Kresowa

Czebureki z serem - palce lizać! Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Buljon rumiany kwaskowaty - Kucharka Litewska

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja