Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski podczas spotkania z dziennikarzami w Kijowie, Ukraina, 20 czerwca 2025 r. Służba prasowa Biura Prezydenta Ukrainy
Spór o pamięć historyczną przenosi się do Brukseli. Europosłowie PiS złożyli poprawkę do raportu Parlamentu Europejskiego o Ukrainie, domagając się uznania UPA za organizację o nazistowskim charakterze i wskazania, że jej gloryfikacja jest sprzeczna z wartościami Unii Europejskiej. Propozycja pojawia się w momencie gwałtownego pogorszenia relacji polsko-ukraińskich i może wywołać jedną z najgorętszych debat w PE w ostatnich miesiącach.
O inicjatywie poinformował we wtorek europoseł PiS Michał Dworczyk podczas briefingu prasowego. Jak wyjaśnił w dorzeczy.pl, jego ugrupowanie chce, aby w raporcie znalazł się zapis wskazujący, że gloryfikacja UPA jest nie do pogodzenia z wartościami, na których opiera się Unia Europejska.
Proponowana poprawka brzmi:
„Parlament Europejski uznaje UPA za organizację o nazistowskim charakterze, odpowiedzialną za masowe zbrodnie na ludności cywilnej, polskiej i żydowskiej, której gloryfikowanie nie daje się pogodzić z wartościami europejskimi”.
Dworczyk poinformował również, że europosłowie PiS zwrócili się do wszystkich polskich przedstawicieli w Parlamencie Europejskim – niezależnie od przynależności partyjnej i frakcyjnej – z apelem o wspólne poparcie poprawki.
– Zwróciliśmy się do wszystkich polskich posłów, aby podpisali się pod tą poprawką i wspólnie doprowadzili do umieszczenia jej w tym dokumencie – powiedział europoseł.
Inicjatywa PiS pojawia się w czasie wyraźnego pogorszenia relacji polsko-ukraińskich. Jednym z głównych powodów napięć była decyzja władz w Kijowie o nadaniu jednej z jednostek specjalnych Sił Zbrojnych Ukrainy imienia „Bohaterów UPA”.
Decyzja wywołała ostrą reakcję w Polsce. Prezydent Karol Nawrocki odpowiedział odebraniem prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Z kolei strona ukraińska odesłała najwyższe polskie odznaczenie pocztą kurierską.
W niedzielę prezydent Ukrainy zapowiedział utworzenie narodowego panteonu osób walczących o niepodległość Ukrainy.
– Nikt nie będzie nam mówił, jakich bohaterów szanować – oświadczył ukraiński prezydent.
Sprawozdanie Parlamentu Europejskiego dotyczące Ukrainy ma zostać poddane pod głosowanie w przyszłym tygodniu. Nie wiadomo jeszcze, czy poprawka zgłoszona przez europosłów PiS uzyska poparcie większości eurodeputowanych.
Jeśli zostałaby przyjęta, byłby to jeden z najmocniejszych dotychczas sygnałów ze strony Parlamentu Europejskiego dotyczących oceny działalności UPA oraz jej miejsca we współczesnej polityce historycznej Ukrainy.
