Pogrzeb w Puźnikach. x.com/fundacja_WiD
Dzięki pierwszym w historii genetycznym badaniom porównawczym udało się przywrócić imiona i nazwiska ośmiu ofiar ukraińskich nacjonalistów z m. Puźniki na Tarnopolszczyźnie. Zidentyfikowano Bronisławę i Marię Karpińskie, Marię, Władysława i Mikołaja Szafrańskich, Adolfa i Bronisława Dancewiczów oraz Henryka Fedorowicza.
Jak poinformowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, identyfikacja umożliwi umieszczenie imiennych tabliczek na ośmiu grobach na cmentarzu w Puźnikach, gdzie we wrześniu 2025 roku pochowano ofiary zbrodni.
– Po raz pierwszy przekazujemy noty identyfikacyjne ofiar z Puźnik, których tożsamość udało się potwierdzić dzięki badaniom genetycznym. To efekt wieloletniej, cierpliwej pracy historyków, archeologów, antropologów, genetyków i wielu instytucji. Oznacza to, że na grobie można wreszcie wyryć imię i nazwisko. Człowiek przestaje być anonimową ofiarą historii – powiedziała wiceminister kultury Marta Cienkowska.
Cienkowska podziękowała wszystkim, którzy – jak podkreśliła – przez lata prowadzili tę pracę z dala od kamer i bez rozgłosu.
– To dopiero początek. Przed nami kolejne badania, kolejne miejsca do przebadania i kolejne rodziny czekające na odpowiedzi. Naszym celem jest, aby żadna ofiara nie pozostała bez imienia. Państwo nie jest w stanie zwrócić bliskich ich rodzinom, ale ma obowiązek zrobić wszystko, by przywrócić ofiarom tożsamość, godność i należne miejsce w naszej pamięci – zaznaczyła.
Do zbrodni w Puźnikach doszło w nocy z 12 na 13 lutego 1945 roku. Oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) zaatakował wówczas dawną polską wieś Puźniki i zamordował jej mieszkańców – według ustaleń historyków 80 do100 osób, głównie kobiety, dzieci i osoby starsze.
Po dziesięcioleciach starań o możliwość przeprowadzenia prac poszukiwawczych, w 2025 roku ekshumacje ofiar przeprowadziła Fundacja Wolność i Demokracja, we współpracy z polskimi i ukraińskimi specjalistami. Odnalezione szczątki poddano badaniom, a następnie we wrześniu 2025 roku odbył się uroczysty pogrzeb ofiar na cmentarzu w Puźnikach na Ukrainie.
Był to pierwszy od lat przypadek, gdy dzięki zgodzie na prace poszukiwawcze udało się doprowadzić do odnalezienia, upamiętnienia i godnego pochówku ofiar zbrodni wołyńskiej. Późniejsze badania genetyczne pozwoliły przywrócić tożsamość ośmiu osobom, których nazwiska mogą zostać umieszczone na mogiłach.
9 lipca kierownictwo Fundacji Wolność i Demokracja, prezes Lilia Luboniewicz i wiceprezes Maciej Dancewicz odebrali Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, wręczony przez Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego RB Martę Cienkowską.
Fot: MKIDN
Odznaczenie zostało przyznane w uznaniu szczególnych zasług Fundacji na rzecz popularyzacji historii Kresów Wschodnich oraz troski o polskie dziedzictwo kulturowe i miejsca pamięci narodowej znajdujące się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Stanowi ono również wyraz uznania dla zainicjowania i koordynacji działań związanych z pracami poszukiwawczo-ekshumacyjnymi ofiar zbrodni wołyńskiej w Puźnikach.