Fot: IPN.gov.pl
86 lata temu sowiecki okupant rozpoczął masową wywózkę Polaków na Sybir. Była to pierwsza z czterech wielkich akcji deportacyjnych. Deportowano całe rodziny, które zostały zaskoczone w środku nocy i nie były przygotowane do trudnej zimowej podróży oraz życia na dalekiej Syberii.
W nocy z 9 na 10 lutego 1940 roku na bocznicy dawnego Dworca Poleskiego w Białymstoku rozgrywał się dramat tysięcy ludzi. Polaków siłą zamykano w wagonach i wywożono w głąb Związku Sowieckiego.
– Wywózki trwały właściwie przez cały okres pierwszej okupacji sowieckiej, która trwała od 1939 roku do 1941 roku i wiele wskazuje na to, że te wywózki trwałyby dalej, gdyby nie napaść Niemiec na Związek Sowiecki w czerwcu 1941 roku
– zaznaczył dyrektor lubelskiego oddziału IPN, dr Robert Derewenda.
Deportowano całe rodziny. Byli to przedstawiciele polskiej inteligencji, ziemiaństwa, bliscy uwięzionych już oficerów, krewni mundurowych, pocztowców, leśników, przedwojennych policjantów. Wywożono wszystkich tych, którzy zdolni byli stawić opór okupantom i odbudować suwerenną Polskę, jej kulturę i tradycję.
– To były setki tysięcy Polaków. Były wywożeni na Wschód z myślą o tym, aby ich uwięzić gdzieś w katorżniczej pracy w łagrach albo zesłać ich na najdalsze zakątki Związku Sowieckiego. Tylko części z tych ludzi udało się przeżyć i dożyć wyjścia z armią gen. Andersa z Sowietów czy w inny sposób wydostać się z tej nieludzkiej ziemi
– podkreślił dyrektor lubelskiego oddziału IPN.
Pozostali zmarli na katordze w głębi Związku Sowieckiego. Obecnie Rosja, która zaatakowała Ukrainę, zachowuje się podobnie jak 84 lata temu.
– Mamy do czynienia z wywózkami ludzi, którzy są wywożeni w właściwie w niewiadomy sposób, nie wiadomo, gdzie albo są zsyłani, jak chociażby dzieci z Ukrainy na pewną poniewierkę, albo można by powiedzieć na wręcz rusyfikację. W podobny sposób zachowywała się Rosja Sowiecka na terenach zajętej Polski w czasie II wojny światowej
– wskazał dr Robert Derewenda.
W wyniku agresji sowieckiej na Polskę 17 września 1939 roku wschodnie obszary Rzeczypospolitej znalazły się w granicach Związku Sowieckiego (tzw. Zachodnia Ukraina i Zachodnia Białoruś). Dla mieszkających tam Polaków oznaczało to zmierzenie się z nową władzą, która wszelkimi sposobami dążyła do wynarodowienia i zrusyfikowania obywateli polskich. Metody, jakimi posługiwali się Sowieci, były bardzo różnorodne: sowietyzacja oświaty, propagowanie wychowania laickiego, przymusowa paszportyzacja, która odebrała Polakom ich dotychczasowe obywatelstwo. Towarzyszyły temu terror i aresztowania. Fizyczna eliminacja tych, którzy wbrew wszystkiemu nie chcieli zapomnieć, że są Polakami, była istotnym elementem sowietyzacji zagarniętych ziem.
Cztery deportacje z lat 1940–1941 nie były zatem celem samym w sobie, lecz miały doprowadzić do zniszczenia śladów polskiej państwowości na zajętych obszarach oraz ich unifikacji ze Związkiem Sowieckim. Wywózki objęły przede wszystkim polską elitę, która była częścią społeczeństwa najbardziej świadomą swej narodowości i przynależności państwowej. Deportowanych traktowano jako „element kontrrewolucyjny”, destabilizujący sowiecki ład na zajętych terenach. Usunięcie intelektualnej i kulturalnej elity było więc podstawowym warunkiem skutecznej sowietyzacji i pełnej aneksji Kresów.
K24 na podst. TV Trwam/ipn.gov.pl
