maldzis.world
Działająca w Polsce białoruska inicjatywa Maldzis zakupiła 30 litografii rysownika i kompozytora Napoleona Ordy, pochodzącego ze wsi Worocewicze, dziś w obwodzie brzeskim. 19 z nich przedstawia krajobrazy i zabytki architektury znajdujące się w granicach współczesnej Białorusi, reszta odnosi się do współczesnej Litwy, Ukrainy i Polski – informują nabywcy.
W pozyskanym zbiorze znajdują się wizerunki zamków, pałaców, kościołów i majątków w takich miastach i wsiach Białorusi, jak Szawry, Lida, Krewo, Gieranony, Giejstuny, Dziewiatnia, Żemłosław, Nieśwież, Mir, Nowogródek, Hruszówka, Smolgów, Łagojsk, Białynicze, Homel, Oświeja, Kamieniec, Skoki, Wysokie.
Litografie te zostały wykonane w Warszawie przez Aloisa Misurowicza w warsztacie Maksymiliana Fajansa w latach 70. XIX wieku na podstawie rysunków Napoleona Ordy i z jego oryginalnymi podpisami. Litografie zostały opublikowane w albumie widoków historycznych Rzeczypospolitej Obojga Narodów („Album Widoków Historycznych Polski poświęcony Rodakom narysowany z natury przez Napoleona Ordę”). Wydanie albumu zostało sfinansowane przez samego Napoleona Ordę.
Łącznie 8 serii tego albumu, zawierających 260 litografii, zostało opublikowanych w latach 1873–1883, a ich łączny nakład przekroczył 1000 egzemplarzy. Około połowa oryginalnych rysunków, na podstawie których powstało te 260 litografii, jest uważana za zaginione.
Fot: maldzis.world
Paweł Matsukiewicz, szef inicjatywy MALDZIS, mówi:
Litografie Ordy zachowują wizualne dowody naszej wspaniałej, a zarazem pełnej cierpienia historii. Dzięki nim mamy wyobrażenie o tym, jak wyglądały pałace i posiadłości w drugiej połowie XIX wieku, z których większość miała zniknąć w następnym stuleciu.
Litografie Napoleona Ordy zostały zakupione na polskiej aukcji za pieniądze darczyńców białoruskich: Pawła Carowa, Anny Krawczenko, Jahora Jacuka, Darii Śliża, Andrieja Grabowskiego, Jurija K. i mecenasa, który pragnął pozostać anonimowy.
W przyszłości kolekcja zostanie przekazana jako dar publiczny do Muzeum Napoleona Ordy, mieszczącego się w odrestaurowanej rodzinnej posiadłości artysty w Worocewiczach – po białoruskiej stronie granicy.
Zanim litografie powrócą na Białoruś, zostaną wystawione na specjalnych wydarzeniach za granicą.
Białoruską część kolekcji (19 litografii) będzie można zobaczyć na wystawie MALDZIS „Białoruś Napoleona Ordy”, która odbędzie się w Warszawie w Muzeum Wolnej Białorusi w dniach od 28 lutego do 8 marca 2026 roku.
Ryhor Astapenia, opiekun inicjatywy MALDZIS, mówi:
„Napoleon Orda stworzył dla nas wizualną pamięć naszego kraju. Jego dzieła dają nam nie tylko dowód wielkości naszej historii i bogatego dziedzictwa architektonicznego, ale także szansę na jego odbudowę. Przynajmniej w świadomości społecznej”.
Litografie Ordy znajdują się w Bibliotece Narodowej Białorusi, Narodowym Muzeum Sztuki i innych miejscach, ale jego oryginalne rysunki, na podstawie których powstały grafiki (w tym ta zakupiona przez inicjatywę MALDZIS), n znajdują się w muzeach w Krakowie, Warszawie i jednej z bibliotek we Lwowie.
W Muzeum Ordy w Worocewiczach znajduje się tylko jedna oryginalna litografia tego artysty.
wa za maldzis.world
