• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 18 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Lektura na weekend: “Obok Orła znak Pogoni. Polskie Orły na monetach Republiki Litewskiej”

16 mar 2018

Nikogo nie dziwi, że na litewskich monetach z czasów Rzeczypospolitej Obojga Narodów spotyka się polskiego Orła obok Pogoni. Orzeł był tam jednak już wcześniej. Może dla niejednego czytelnika większym zaskoczeniem będzie to, że Polskie Orły można spotkać także na monetach najnowszych – dosłownie sprzed kilku lat.

Gdy jeszcze nie było Republiki…

Po raz pierwszy Orzeł pojawił się obok Pogoni na litewskich monetach na przełomie  XV i XVI wieku. Litwa i Korona Polska miały wtedy jeszcze odrębne systemy monetarne. W Polsce panował jeden brat, a na Litwie drugi. Konkretnie – Aleksander Jagiellończyk, o którym mało kto w Polsce pamięta. Później został także królem Polski i panował już w obu krajach.

 

Orzeł na monetach Republiki Litewskiej

Od panowania Aleksandra, aż do Augusta Mocnego, Orzeł Polski bardzo często gościł na litewskich monetach. Częściej tam był, rzadziej go nie było. Ostatnie monety Wielkiego Księstwa Litewskiego wybito w roku 1707 (z imieniem Augusta, choć ten właśnie w tym czasie abdykował). Te ostatnie monety, zwane „Płaczem Ludu”, to ciekawa sprawa – temat na osobny artykuł. Moneta litewska zaistniała ponownie dopiero po odzyskaniu niepodległości, a i to nie od razu. Pierwsze monety noszą datę 1925. Polskiego Orła oczywiście na nich nie było. Była Pogoń i były Słupy Giedymina.

Moneta litewska pojawiła się znowu po odzyskaniu niepodległości w latach 90-tych. Orła Polskiego na monetach nie było – to oczywiste. Stosunki między Polską i Litwą były, delikatnie mówiąc, skomplikowane. A jednak… W roku 2010 zdarzyło się, że Orzeł znowu zagościł na litewskiej monecie. Wybito monety na pamiątkę rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Na nich po raz pierwszy od kilkuset lat pojawił się Polski Orzeł. Możemy podziwiać okazałe srebrne 50-litówki i drobne monety o nominale 1 lita. Są na nich Polskie Orły obok Pogoni. Warto nadmienić, że srebrne monety 50-litowe nawiązują swoją wagą i próbą do solidnych talarów bitych przed kilkoma wiekami również w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Również i Polska wybiła piękne monety dla upamiętnienia tej rocznicy. I również na nich jest „obok Orła znak Pogoni”. Kilka lat później stało się coś jeszcze ciekawszego. Polski Orzeł pojawił się na AWERSIE litewskiej monety. Pojawił się na stronie zarezerwowanej zasadniczo dla symboliki państwa litewskiego. Obok Orła oczywiście znak Pogoni oraz Archanioł Michał – symbol Rusi. Moneta została wybita dla upamiętnienia 150-tej rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego.

Również i Polska uczciła rocznicę Powstania piękną monetą i również na tej naszej monecie jest Orzeł, Pogoń i Archanioł.

Dygresja

Dlaczego Orzeł bez korony? Symbole mają to do siebie, że zmieniają niekiedy znaczenie. W latach 40-tych XX wieku brak korony na głowie Orła stał się symbolem sowieckiej dominacji nad Polską. Podziemie antykomunistyczne prowadziło w latach 80-tych akcję wybijania korony na obiegowych monetach PRL. Dziś takie monety z koroną wybitą za pomocą małej puncy, są ciekawą pamiątką historyczną. Korona jest znakiem niepodległości, a brak korony był znakiem braku niepodległości. Jednak dawniej brak korony miał inne znaczenie. Orzełek strzelecki na czapkach pierwszych legionistów korony nie miał, ale to nie znaczy, że legioniści byli komunistami. Orzeł bez korony wywodzi się od Orła Demokratów z lat 30-tych XIX wieku (nie będę rozwodził się nad serdeczną nienawiścią, jaką monarchiści darzyli demokratów i vice versa, jak to między Polakami). Orzeł na prezentowanej monecie jest po prostu Orłem z herbu Powstania Styczniowego. Tamten korony nie miał, więc i na litewskiej monecie korony nie ma.

Słowo na zakończenie

XX wiek nie był najlepszy dla stosunków polsko-litewskich. Może Orły na litewskich monetach i Pogoń na monetach polskich wróżą lepszą przyszłość w wieku XXI ? Mam nadzieję, że tak właśnie jest.

Paweł Bohdanowicz

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

K24Najstarsze kuranty w Europie znów odmierzają czas w Grodnie K24Kościół św. św. Szymona i Heleny domem również dla pszczół (3x FOTO) K24Kogo kochasz? Białoruś! To z wzajemnością…
  • Tagi
  • Bitwa pod Grunwaldem
  • Kościół katolicki na Białorusi
  • Orzeł
  • Pogoń
  • Powstanie Styczniowe
  • PRL
  • religia
  • Rzeczpospolita
  • stosunki polsko-litewskie
  • Wielkie Księstwo Litewskie

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Rosjanie coraz bliżej? Nowe postępy pod Wilnem

Rosjanie coraz bliżej? Nowe postępy pod Wilnem

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja