• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 18 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Lektura na weekend II: „Wołyń” Smarzowskiego

16 paź 2016

„Wielką zasługą „Wołynia” – być może największą – jest uczciwy rachunek krzywd. Nie ma tu ani całościowego potępienia Ukraińców, ani dziecinnego usprawiedliwiania wszystkich postaw polskich” – pisze Dominik Szczęsny-Kostanecki.

Głównymi oskarżonymi w sądzie nad rzezią wołyńską są: szowinizm (nacjonalizm integralny) oraz wywołane wojną zdziczenie. I chociaż żadna ze stron nie jest od niego wolna, film nie stara się stawiać znaku równości między zbrodniami polskimi i ukraińskimi.

By przekonać Dostojnego Czytelnika, że tak właśnie jest, użyjmy po pierwsze argumentu ilościowego – mordy dokonane przez UPA stanowią czasowo jaką dziesięciokrotność polskiej samoobronny – tej w najgorszym wydaniu, odpowiadającej pięknym za nadobne, tzn. likwidacją ludności cywilnej.

Po drugie sprawa postawiona jest jasno: jakkolwiek II RP miała na sumieniu pewne grzechy wobec ludności ukraińskiej, jak chociażby zamykanie cerkwi, czy szkół dwujęzycznych, to jednak masakrę zaczęli ukraińscy nacjonaliści – za nimi poszło rozbestwione chłopstwo.

Problemem historycznym jest natomiast niedoszacowanie partyzantki sowieckiej. Po 22 czerwca 1941 praktycznie jej nie ma, aczkolwiek przyznać trzeba uczciwie, że pada kilka słów o przebieraniu się czerwonych w barwy OUN-UPA. Może można było ten wątek lepiej wyeksponować ?

Z drugiej strony pytanie, czy wówczas połapałby się w tym wszystkim widz nie-historyk. Jeśli film ma być narodową opowieścią o Wołyniu, nie może być przeintelektualizowany niczym obrazy Ingmara Bergmana. Na sali kinowej musi wytrzymać i gimnazjalista i doktor nauk humanistycznych.

I to – mam wrażenie – się udało. Chociażby dlatego, że dla owego retorycznego gimnazjalisty problemem może być szybkie odróżnienie Ukraińców i Rosjan po języku. W dorosłość wchodzą pokolenia, które nie znają już cyrylicy! Co robi Smarzowski? Dla uproszczenia ubiera Ukraińców  w wyszywanki. Uważam to za bardzo sprytne posunięcie.

Olbrzymi plus dodatni – mówiąc klasykiem – za dobór aktorów. A już strzałem w dziesiątkę – i nie mówię tu tylko o „niegdysiejszej” urodzie – był angaż Michaliny Łabacz w roli głównej bohaterki, Zosi Skiby de domo Głowackiej. Jak powiedział mój redakcyjny przyjaciel: „miało się wrażenie, że ta dziewczyna naprawdę przeżyła Wołyń”.

Mogą razić braki montażowe, a nawet – o co nigdy bym Smarzowskiego nie posądzał – pewne dłużyzny. Piotr Skwieciński pisał z kolei o tym, że prezentacja (i to dwukrotna) Niemców w roli wyzwolicieli przed rezunami jest niczym znieważenie narodowego sakramentu… Ale przecież nie takie na tej parszywej wojnie „koalicje” się zdarzały.

W sumie – kawał dobrego kina.

Dominik Szczęsny-Kostanecki

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

K24Święto Niepodległości w Kijowie, telefon z życzeniami od Poroszenki, wpis Hrojsmana na Facebooku K24Co łączy Wilno z Wołyniem? K24“W Polsce panuje atmosfera przedpogromowa” – twierdzi prezes Związku Ukraińców w Polsce
  • Tagi
  • film
  • OUN-UPA
  • Polacy na Kresach
  • Polacy na Ukrainie
  • Polacy na Wołyniu
  • Rzeź Wołyńska
  • Smarzowski
  • stosunki polsko-ukraińskie
  • Ukraińcy
  • Wołyń

NAJNOWSZE WIADOMOŚCI

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Ambasador zaskakuje: Korupcja na Ukrainie jest wyolbrzymiana

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Dziesiątki eksplozji: Most Krymski runął do morza!

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Warszawa: Nastolatek z Rosji groził masakrą w szkole

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Walczyły o polskość na Białorusi. Spotkał je wielki zaszczyt

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Nadchodzi potężny wstrząs dla Ukrainy. „To prawie jedna trzecia narodu”

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Doniesienia ws. Mostu Krymskiego potwierdziły się. Powołano sztab kryzysowy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Największy przelew w historii! Ukraina dostanie od nas miliardy

Rosjanie coraz bliżej? Nowe postępy pod Wilnem

Rosjanie coraz bliżej? Nowe postępy pod Wilnem

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Rosyjscy propagandyści puścili to w świat. Chodzi o prezydenta

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Tego jeszcze nie było. Reakcja Zełenskiego zmieni wszystko!

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Piekło nad bazą Su-34. Co najmniej 30 eksplozji i drugi potężny cios (WIDEO)

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Białorusini idą na rzeź. Jest cicha zgoda Mińska

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

Główna ofensywa Rosji załamała się! Ale co z Kramatorskiem?

  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja