• Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa
Kresy24.pl
  • 21 lis 2026
  • Archiwa Czasopism
    • Archiwum Dziennika Kijowskiego
    • Archiwum Gazety Polskiej Bukowiny
    • Archiwum Głosu Polonii
    • Archiwum Głosu znad Niemna
    • Archiwum Kuriera Galicyjskiego
    • Archiwum Kwartalnika Echa Polesia
    • Archiwum Kwartalnika Krynica
    • Archiwum Magazynu Polskiego
    • Archiwum Monitora Wołyńskiego
    • Archiwum Mozaiki Berdyczowskiej
    • Archiwum pisma Nasze Drogi
    • Archiwum pisma Polacy Donbasu
    • Archiwum Słowa Polskiego
    • Archiwum Słowa Życia
    • Archiwum Tęczy Żytomierszczyzny
    • Archiwum pisma Polonia Charkowa
    • Archiwum pisma Wołanie z Wołynia
    • Archiwum Polak na Łotwie
    • Archiwum Polaka Małego
    • Archiwum Polaka w Niemczech
  • Filmoteka
  • Niepodległość
  • Polacy na (Bliskim) Wschodzie
  • Trójmorze
  • TV Kresy24.pl
  • Archiwum Kresowe
Kresy24.pl
  • Ukraina
  • Białoruś
  • Rosja
  • Litwa
  • Region Bałtyku
  • Azja i Zakaukazie
  • Na Świecie
  • Historia i Wspomnienia
  • Kultura
  • Podróże po Kresach
  • Wyszukiwarka Kresowa
  • Kalendarium Kresów
    • Styczeń w Historii Kresów
    • Luty w Historii Kresów
    • Marzec w Historii Kresów
    • Kwiecień w Historii Kresów
    • Maj w Historii Kresów
    • Czerwiec w Historii Kresów
    • Lipiec w Historii Kresów
    • Sierpień w Historii Kresów
    • Wrzesień w Historii Kresów
    • Październik w Historii Kresów
    • Listopad w Historii Kresów
    • Grudzień w Historii Kresów
  • Polacy na Wschodzie
  • Biblioteka Kresowa
  • Kuchnia Kresowa

Ginący świat Hucułów

27 kwi 2024

Kto dziś wie, co to są sopiłki, sieraki i bajbaraki czy ołeńki. Barwna kultura górali karpackich odchodzi w przeszłość. Prawdziwa huculszczyzna zachowała się jedynie w odległych, zdawałoby się zapomnianych przez ludzi i Boga chutorach położonych wysoko w górach.

Przed chwilą przestał padać deszcz. Wełniaste, białe połacie mgły, niczym wielkie kawały waty cukrowej, unosiły się w powietrzu, niosąc ze sobą zapach przydrożnego kurzu i świeżo skoszonej trawy. Ludzie wychodzili z prowizorycznych kryjówek – spod gęstych koron drzew, płóciennych straganów i sklepów sąsiadujących z sobą wzdłuż ulicy, na upstrzony dziurami asfalt.

Typowy krajobraz huculskiej Czarnohory

Słońce bez trudu przebiło się przez warstwę deszczonośnych chmur i oświetliło ciepłymi promieniami całą okolicę. Nagle, jak grom z jasnego nieba, uderzyła w ludzi stojących na chodnikach muzyka dzika, nieokiełzana, pełna dźwięków tarabanów, sopiłek (rodzaj fletu), cymbałów, wspomagana niskim, przeciągłym basem trombit. Muzyka Karpat wzbogacona o nuty rodem z multańskiej strony. Zza zakrętu wyłonił się huculski orszak, pełen jaskrawych barw, drgających na wietrze wstążek i pobłyskujących złotawo ostrzy bartek – huculskich ciupag. Rozpoczynał się huculski festiwal w Werchowynie.

Huculska kapela

Huculi zamieszkują część Karpat Wschodnich od Pokucia po krańce Zakarpacia. Spotyka się ich również po rumuńskiej stronie Bukowiny i Syhotu Marmaroskiego. Historię tego ludu można prześledzić w zbiorach Muzeum Huculszczyzny i Pokucia w Kołomyi. Niestety, prawdziwa huculszczyzna zachowała się jedynie w odległych, zdawałoby się zapomnianych przez ludzi i Boga chutorach położonych wysoko w górach.

Festiwal huculski, który jeszcze przed agresją Rosji odbywał się cyklicznie w kilku miejscach regionu, uświadamia, że większa część tradycji huculskiej stała się tylko stylizacją folkloru na potrzeby turystyki i miejscowych animatorów kultury. Sam festiwal – dobrze, że był organizowany i miejmy nadzieję, że będzie tak nadal – jest jednak żywą próbą zachowania chociaż części tej ginącej, górskiej obyczajowości.

 

Głęboki, wibrujący bas trombit to nieodłączny element huculskiej muzyki

Jak większość górali karpackich, lud ten wykazywał zawsze ogromną niezależność i przywiązanie do ziemi i własnej tradycji. Podobnie jak na naszym Podhalu górale, tak i Huculi tworzyli pewne enklawy wyróżniając się wzornictwem ubioru i obyczajem. Barwny korowód huculskiego festiwalu pozwalał znawcom tematu rozpoznać przedstawicieli poszczególnych miejscowości po zdobieniach krzesania, czyli czarnego filcowego kapelusza impregnowanego zwierzęcym tłuszczem, lub kamizelek czy peleryn.

Pierwotnie stroje huculskie, tak jak naszych górali, były dość ubogie w barwy. Świetność strojów zaczęła się prawie 200 lat temu, po powrotach brańców z wojska, gdzie otrzymywali na powrót do domu portki, kamizelki oraz sieraki i bajbaraki – odpowiedniki naszej góralskiej guni, czyli peleryny narzucanej na ramiona. Całość stroju huculskiego uzupełniały kolorowe pompony zwane chwastami. Kobiety z sąsiednich wsi konkurowały między sobą, tworząc bajecznie kolorowe hafty o ornamentyce charakterystycznej dla danej miejscowości.

Festiwal, to pokaz umiejętności kilkunastu sąsiadujących z sobą miejscowości

Część Hucułów nosiła postoły – skórzane kierpce wiązane długimi rzemieniami. Dopiero w wieku XX zaczęły być zdobione wytłaczanymi wzorami. Huculskim stało się obuwie, w którym wojskowi wracali do domu. Były to czoboty, wysokie skórzane buty o cholewkach układających się w harmonijkę.

Stroje kobiece miały również pewną symbolikę. Jeśli dziewczyna nosiła wianeczek z kwiatów ozdobiony kolorowymi pomponami, oznaczało to, że jest panną. Zamężne niewiasty miały na głowie peremitki, rodzaj czepca drapowanego z lnianego zwoju.

Bardzo ważnym elementem stroju hucułki była biżuteria, wcześniej mająca charakter magicznych amuletów, chroniących właścicielki przed wszelkim złem. Trudno dzisiaj znaleźć jednak ołeńki – naszyjniki z pancerzy chrząszczy naukowo zwanych kruszczyca złotawka. Paciorki tego naszyjnika maczano w oleju lnianym i parafinie, aby zakonserwować i nadać im połysk. W późniejszym czasie serca Hucułek podbiły korale z czerwonego lub barwionego na złoto szkła. Nie brakuje też ozdób z malowanego drewna.

Taraban to nieodłączny instrument Hucułów

Festiwal w Werchowynie to okazja do usłyszenia coraz rzadszej, prawdziwej muzyki huculskiej, granej na starych, etnicznych instrumentach. Tutaj można usłyszeć jeszcze śpiewy z tekstami powtarzanymi od wielu pokoleń. Wieczorem, przy buchającej płomieniami watrze, snują się opowieści o dawnych dziejach, karpackich duchach, zbójnikach i polowaniach na krwiożercze niedźwiedzie i wilki.

I wydaje się, że ten bajeczny świat można zachować jedynie w literackich opisach, bo ten prawdziwy ulega degradacji na rzecz nowoczesności. Ot, niby zwyczajna kolej rzeczy.

Tekst i fot ATK

< Idź pod prąd Zobacz inny >
Ważne? Ciekawe? Podaj dalej:

Nie przegap w tym temacie:

HISTORYCZNE KALENDARIUM KRESÓW

21 listopada w Historii Kresów

21 listopada w Historii Kresów

NA ŚWIECIE

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Chcą do UE, ale Moskwa... Władza pokazała karty

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Mrożący plan Putina. To brzmi jak wyrok dla Polski

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Ukradł szczątki świętego i zrobił z nimi coś niewyobrażalnego

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Rozmowy w Abu Zabi: na razie wynik zero. Ale wymiana jeńców

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Płynąć, płynie. Ale dokąd? Paliwowa farsa na Atlantyku

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Wielka gra o Ukrainę. Berlin i Paryż nie oddadzą swego losu w ręce Brukseli

Więcej ze świata »

REGION BAŁTYKU

Zacharowa jeszcze grozi odwetem: „Nigdy nie zapominamy”

Zacharowa jeszcze grozi odwetem: „Nigdy nie zapominamy”

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Szokujący plan rządu. Nawet okupacja nie przerwie ich rządów

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Zamykają wszystkie przejścia graniczne z Rosją!

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Uderzenie w okręt na Bałtyku! Koniec bezpiecznych portów

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Nawet +55°C. Hakerzy przejęli kontrolę nad sklepami. Carrefoura też nie oszczędzili

Więcej z Regionu Bałtyku »

LITWA

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Amerykańskie wojsko już przy granicy z Białorusią

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Łasuchy z osmalonymi brwiami. Ten trunek rozpalał zmysły!

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Koniec polskiej potęgi na Litwie. Ważą się losy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Litwa wykryła, polskie wojsko przeoczyło. A Rosja atakuje już przy naszej granicy

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Alarm przy granicy z obwodem królewieckim. Wojsko rusza na granicę

Więcej z Litwy »

AZJA I ZAKAUKAZIE

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Xi poklepał Putina po plecach, a potem ... zimny prysznic

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Putin elegancko upokorzony. Wystarczył jeden gest Xi (WIDEO)

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Drżyjcie chińscy towarzysze! Mao zmartwychwstał

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Chiny szantażują Putina: oddaj bogactwa! Kłótnia na Kremlu

Więcej z Azji i Zakaukazia »

WYSZUKIWARKA KRESOWA

Szukasz swojej rodziny, albo korzeni na Kresach? Zamieść bezpłatnie ogłoszenie w naszej Wyszukiwarce Kresowej. Czytają nas setki tysięcy rodaków w Polsce i na świecie. Może ktoś odpowie?
Wejdź do Wyszukiwarki Kresowej »

BIBLIOTEKA KRESOWA

Człowiek przemieniony w wilka

Człowiek przemieniony w wilka

Dla honoru organizacji

Dla honoru organizacji

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Te relacje zhańbią Łukaszenkę na wieki....

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

Aż 300 zdjęć! Album "Oblicza Powstania 1863-1865"

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

„Przechadzki po Wilnie i jego okolicach” — jedno z najważniejszych źródeł informacji o przeszłości miasta

Więcej z Biblioteki Kresowej »

KULTURA

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Nadchodzi zmiana! Za 9 lat muzułmanów będzie więcej niż chrześcijan!

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Dziady – noc, w której zmarli wracają do domu

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Kresowy Wawel przemówił. Sensacyjne odkrycie pod gruzami!

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” pokazała „zapach granicy”

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Skarb? Jest. Ale co tam skarb. Tam się kryje tajemnica szczęścia!

Więcej w dziale Kultura »

KUCHNIA KRESOWA

Pierogi leniwe z kapustą - Kuchnia Kresowa

Pierogi leniwe z kapustą - Kuchnia Kresowa

Czebureki z serem - palce lizać! Kuchnia Kresowa

Czebureki z serem - palce lizać! Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kurczak w kefirze - Kuchnia Kresowa

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kasza kartoflana zapiekana z grzybami

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Kotlety ze śledzia - Kucharka Litewska

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Pączki Pana Marszałka. Spiżowa postać? Gdzie tam!

Więcej z Kuchni Kresowej »
  • Click here - to select or create a menu
Projekt finansowany ze środków MSZ
© Kresy24.pl 2026. Wszelkie Prawa Zastrzeżone. O nas i Kontakt | Polityka prywatności
Produkcja: Fundacja Wolność i Demokracja