Wołodymyr Wiatrowycz. Fot: 5.ua
Były i obecny szef Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej Ukraińscy, Wołodymyr Wiatrowycz i Ołeksandr Alfierow apelują do polskich kolegów, aby „nie upolityczniali historii OUN-UPA”. W liście otwartym, opublikowanym 1 października na stronie internetowej UIPN, rzeź wołyńską eufemistycznie nazywają „starciem ukraińsko-polskim”, albo „Tragedią wołyńską” i grożą, że „przyjęcie projektu ustawy przez stronę polską zmusi stronę ukraińską do podjęcia analogicznych działań”.
Jak czytamy, Ukraina jest „zaniepokojona inicjatywą części polskich polityków”, którzy chcą nowelizacji prawa w celu potępienia UPA i OUN(b) i zrównania jej z totalitarnymi reżimami nazistowskim i komunistycznym.
To zapewne reakcja na projekt zmiany Kodeksu karnego i ustawy o IPN, złożonego przez Prezydenta Karola Nawrockiego do sejmu RP.
Celem tej zmiany jest przeciwdziałanie rozpowszechnianiu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej fałszywych twierdzeń dotyczących zbrodni popełnionych przez członków i współpracowników Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcji Bandery i Ukraińskiej Armii Powstańczej oraz innych ukraińskich formacji kolaborujących z Trzecią Rzeszą Niemiecką, w szczególności zbrodni ludobójstwa dokonanego na Polakach na Wołyniu — podała Kancelaria Prezydenta na platformie X.
Kijów jest oburzony, że inicjatorzy tych zmian jednostronnie obarczają winą za tragedię wołyńską wyłącznie Ukraińców. Ukraińscy historycy apelują o unikanie „upolityczniania wspólnej, bolesnej historii, która przyniosła ofiary po obu stronach”.
Podpisani pod apelem podkreślają, że próby wbicia klina między Ukrainę a jej strategicznym partnerem, Polską, znacznie nasiliły się od czasu rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku. A ewentualna eskalacja takiej konfrontacji leżałaby w interesie strony rosyjskiej.
„W warunkach trwającej agresji zbrojnej Rosji przeciwko Ukrainie i całej cywilizowanej społeczności międzynarodowej uważamy za niedopuszczalne działania, które będą osłabiać Ukrainę, a tym samym Polskę, co właśnie stanowi strategiczny cel rosyjskiego agresora, który od kilku stuleci robi wszystko, aby zniszczyć zarówno Ukraińców, jak i Polaków” – podkreślono..
Ukraińscy historycy apelują o obiektywne zbadanie wszystkich okoliczności nie tylko zbrodni popełnionych na ludności ukraińskiej i polskiej na Wołyniu i w Galicji, ale także przyczyn, które doprowadziły do tak zaciętej konfrontacji;
Obecnie historycy podejmują wysiłki na rzecz stworzenia obiektywnego obrazu wszystkich okoliczności nie tylko zbrodni popełnionych wobec ludności ukraińskiej i polskiej na Wołyniu i w Galicji, ale także przyczyn, które doprowadziły do tak ostrego konfliktu. Do dziś brak również ostatecznych badań i wniosków dotyczących wpływu specjalnych oddziałów reżimów okupacyjnych ZSRR i nazistowskich Niemiec na wydarzenia, które doprowadziły do tego ukraińsko-polskiego starcia – podkreślają Wjatrowycz, Alferow i inni podpisani historycy.
Dlatego — ich zdaniem, dość wątpliwe są próby zrównania antyimperialnej, narodowowyzwoleńczej w swojej istocie działalności UPA i OUN(b) z praktykami ludobójczymi i neoimperialnymi totalitarnymi reżimami nazistów i komunistów, przeciwko którym przede wszystkim walczyli ukraińscy powstańcy.
W dalszej części zapowiadają, że przyjęcie projektu ustawy przez stronę polską wywoła negatywną reakcję na Ukrainie i „zmusi stronę ukraińską do podjęcia analogicznych działań i przyjęcia odpowiednich aktów na poziomie ustawodawczym, oceniających działania poszczególnych oddziałów Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich, które „dopuściły się zbrodniczych czynów przeciwko pokojowej ludności ukraińskiej w czasie II wojny światowej i w pierwszych latach powojennych”.
Strona ukraińska zasugerowała polskim kolegom powrót do formatu dyskusji profesjonalnych, które mogłyby przyczynić się do bezstronnego ustalenia obiektywnego obrazu wydarzeń z przeszłości.
„Uważamy, że najbardziej optymalną drogą rozwiązania kwestii wspólnej tragicznej historii byłaby kontynuacja prac poszukiwawczo–ekshumacyjnych na terytorium obu krajów w celu godnego upamiętnienia ofiar tamtych wydarzeń – zarówno Ukraińców, jak i Polaków. Równocześnie wspólna praca ukraińsko–polskiego Forum Historyków odpowiadałaby naszym wspólnym interesom w zakresie ustalenia sprawców wszystkich zbrodni popełnionych wobec ludności cywilnej ukraińskiej i polskiej na Wołyniu i w Galicji.
– czytamy w liście otwartym.
Oświadczenie podpisali obecni i byli przewodniczący UINP Ołeksandr Alfierow i Wołodymyr Wjatrowycz, czołowi ukraińscy historycy, w tym badacze walk wyzwoleńczych. Zachęcają do poparcia swojego stanowiska innych przedstawicieli środowiska akademickiego.
ba/zaxid.net/uipn.gov.ua
