Kuchnia litewska
Fot. Wikipedia – domena publiczna
Kuchnia chłopska i kuchnia dworska
Bez wątpienia do połowy XIX wieku na Litwie istniały dwie odrębne tradycje kulinarne: kuchnia ludowa, chłopska, stosunkowo prosta i praktyczna oraz kuchnia dworska, sięgająca tradycją nawet wieku XIV, na rozwój której bez wątpienia wpływ miały polskie elity szlacheckie czy arystokratyczne. Z tego okresu wywodzą się, zapomniane dziś kompletnie, a fascynujące „starolitewskie” dania, takie jak: gęś nadziewana boczkiem, kołduny z grzybami i śledziem, pasztet z cielęciny i śledzi, zupa chlebowa z winem, czy wreszcie tajemniczy z nazwy deser – mnichy z winem.
Jednak pod od koniec XIX i na początku XX wieku, gdy Litwini zyskiwali świadomość odrębności kulturowej, obydwie te kuchnie – chłopska i dworska – wymieszały się.
„Kuchnia chłopska”
lithuania.travel.lt
„Kuchnia dworska”
Zbiory Autora
Polska, niemiecka czy karaimska?
Równocześnie kuchnia litewska od wieków wzbogacana była kulinarnymi wpływami innych narodów; bez problemu na litewskim stole odnajdziemy ślady kuchni polskiej (potrawy mączne – pierogi) oraz niemieckiej (sękacz, babka ziemniaczana), ale również i… silne wpływy wschodnie! Bowiem obecność na Litwie Tatarów i Karaimów, ruch na kupieckich szlakach wschodnich dostarczały urozmaicenia w przyprawach (czosnek, pieprz i inne korzenie) oraz zaznajamiały ludność miejscową z odległymi specjałami. Z czasem te egzotyczne dania weszły na stałe do kuchni litewskiej.
Warto też odnotować, że chociaż Litwa ma niewielkie terytorium (65 tysięcy km²; największe w Polsce województwo mazowieckie ma 35 tysięcy km²!), w jej kuchni występują wyraźne podziały regionalne, a gusta zmieniają się znacznie na różnych obszarach kraju.
Co jedzą Litwini?
Na początku odnotujmy, iż pierwszymi autorami, którzy postawili sobie to pytanie, byli bez wątpienia Nijole i Maciej Druto, którzy w niepozornej książeczce „Kuchnia litewska”, wydanej jeszcze w PRL-u (Warszawa 1987) opracowali i ogłosili kilkadziesiąt znakomitych przepisów kulinarnych. Dodajmy, iż Nijole Druto (zm. w 2019 r.) to Litwinka z pochodzenia, od 1978 roku mieszkająca w Polsce, dziennikarka Polskiego Radia, w którym kierowała redakcją litewską, zatem osoba niezwykle wiarygodna, jeśli chodzi o jej rodzinne kulinaria.
Kuchnię litewską cechuje przede wszystkim mała ilość zup, które zastępowano różnego rodzaju sałatkami i daniami zimnymi. Z dań ciepłych dominują potrawy zapiekane lub duszone. Najczęściej używane warzywa to: ziemniaki, buraki, rzepa, kalarepa, fasola, kapusta. Z nich przyrządza się wiele sałatek mieszanych, często z kaszą, grzybami, rybą, mięsem.
Tradycja spożywania mięsa jest tu bardzo stara i można Litwę śmiało uznać za kraj, który wniósł do kuchni europejskiej umiejętność wędzenia i konserwowania mięs. Stare i wypróbowane sposoby: solenie i wędzenie na różne sposoby mięsa sprawiło, że Litwa posiada wiele, słynnych zresztą poza jej granicami, wędlin.
RES
