Igor Sokołowski, Sekrety Białorusi
Książka Igora Sokołowskiego „Sekrety Białorusi” to edukacyjna podróż w przeszłość Białorusi, epokę międzywojnia, kiedy większa część kraju wchodziła w skład Polski, ale także w czasy sowieckie i noc Łukaszenkowską.
Autor przedstawia czytelnikowi złożone konteksty historyczne. W szkicach opisuje ważne nie tylko ważne wydarzenia, ale również przełomy w rozwoju kultury i ewolucje modernizacyjne. To lektura pouczająca.
Bo narracja w ramach ludzie i rzeczy opiera się nie tylko na losach postaci, które odcisnęły piętno na kulturze i nauce Białorusi – np. Janko Kupała, Mark Chagall i Edward Kufka – ale także wytworach kultury materialnej, które niejako symbolizują dany okres czy epokę.
Czytelnik poznaje ludzi, których korzenie wywodzą się z terenów współczesnej Białorusi, ale również osiągnięcia i idee związane z polską kulturą. Na kartach książki przewijają się więc Eliza Orzeszkowa, Sergiusz Piasecki i Czesław Niemen.
Książka obejmuje szeroki zakres tematów – od turystyki nad brzegami jeziora Narocz w okresie międzywojennym po budowę Biblioteki Narodowej w Mińsku i pierwszego białoruskiego kosmonautę Petra Klimuka.
Nadto, autor zwraca uwagę na tragiczne karty historii Białorusi. Przykład z brzegu, wydarzenia związane z okupacją i oporem żydowskich partyzantów w Nowogródku w 1942 roku, oraz oszustwem z połączeniem Chatynia i Katynia a także masowymi grobami Kuropatach pod Mińskiem.
Do ważnych epizodów historycznych zaliczają się także wydarzenia związane z utworzeniem Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej RP (tzw. Flotylli Pińskiej).
Sokołowski przedstawia również zaskakujące epizody z czasów sowieckiej Białorusi. Przykładem, tajemniczy pobyt Lee Harveya Oswalda – zamachowca na życie Johna Kennedy`ego – w Mińsku.
Autor porusza także temat utworzenia Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP) i rozpadu ZSRS.
Ponurym tematem w najnowszej historii Białorusi jest katastrofa w Czarnobylu.
Autor także skłania do spojrzenia na Łukaszenkowską współczesność Białorusi przez pryzmat elementów sowieckiej gospodarki jak mińskie metro, niemieńska huta szkła czy GUM – symbolizujących rzeczywistość minioną, która wciąż odciska piętno na mentalności Białorusinów.
Znana na całym świecie gra „World of Tanks” i historia jej powstania również znalazły swoje miejsce w tej książce.
Białoruś to nie tylko znane na całym świecie wozidło „Biełaz”, ciężarówki MAZ czy lodówki Atlant, a więc marki, które rozwijały się przez dziesięciolecia.
Białoruś to przede wszystkim kraj o bogatej historii, który historycznie wchodził w skład dwóch państw – państwa polsko-litewskiego i Rosji. Historia odcisnęła swoje piętno na niepowtarzalnym wyglądzie miast i świadomości narodowej, mentalności jego mieszkańców.
Pomimo silnego wpływu języka i kultury rosyjskiej, naród białoruski jest bliżej wspólnoty europejskiej niż rosyjskiej. W 2020 roku na Białorusi rozpoczęły się protesty w związku z ogłoszeniem wyników wyborów prezydenckich, według których zwyciężył dyktator Łukaszenka. Pokojowe protesty zostały brutalnie stłumione. W rezultacie tysiące obywateli zostało zmuszonych do opuszczenia kraju z powodu prześladowań; niestety ta karta historii nie została odzwierciedlona w tej książce.
Prezentacja materiału zawartego w książce jest przystępna. Każdy rozdział ma przejrzystą strukturę i jest bogaty w ilustracje. Autor używa prostych, ale wyrazistych wyrażeń, dzięki czemu tekst jest zrozumiały nawet dla niewprawnego czytelnika. „Sekrety Białorusi” to mała encyklopedia, w której każdy znajdzie coś dla siebie. Książka jest doskonałym uzupełnieniem zarówno dla miłośników historii, jak i osób zainteresowanych kulturą Białorusi.
Igor Sokołowski, „Sekrety Białorusi”, Księży Młyn Dom Wydawniczy, Łódź 2024