Fot: Fundacja Wolność i Demokracja
Jeszcze tej jesieni na Podkarpaciu może dojść do wydarzenia, które rozgrzeje debatę publiczną po obu stronach granicy. Jak ogłosił wiceminister kultury Ukrainy Andrij Nadżos, we wrześniu 2025 roku rozpoczną się ekshumacje szczątków Ukraińców, członków Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), pochowanych w Jureczkowej koło Ustrzyk Dolnych.
To pierwszy tak konkretny ruch po latach napięć i sporów o pamięć historyczną między Warszawą a Kijowem.
Jak ujawnił Nadżos w rozmowie z ukraińską agencją Ukrinform, obie strony od kilku miesięcy prowadzą intensywne przygotowania. Już w grudniu 2024 roku Polska i Ukraina wymieniły się listami lokalizacji, gdzie mogą znajdować się mogiły wojenne:
Polska wskazała 13 miejsc,
Ukraina – 4 lokalizacje.
Tym samym proces ekshumacji ma mieć „charakter wzajemny”. Obecnie podobne prace trwają na cmentarzu Zboiska we Lwowie, gdzie odnajdywane są szczątki żołnierzy Wojska Polskiego, poległych na początku II wojny światowej.
Ekshumacje w Polsce mają ruszyć od wsi Jureczkowa na Podkarpaciu. To właśnie tam ma się znajdować jeden z grobów, gdzie pochowano 17 żołnierzy UPA poległych w walce z Armią Ludową.
„Strona ukraińska przygotowuje się do takich prac na terytorium Polski – we wsi Jureczkowa. Planujemy wizytę przygotowawczą w połowie sierpnia, a we wrześniu chcemy rozpocząć prace wykopaliskowe. Zależy nam, aby zdążyć przed sezonem deszczowym” – powiedział Nadżos.
Twierdzi on, że polskie społeczeństwo „reaguje ostrzej” na kwestię ekshumacji, ponieważ w porównaniu z Ukrainą, w Polsce panuje pokój i jest budżet na takie prace. Tymczasem Ukraina zmaga się z trwającą wojną, która wymaga pochówku tysięcy poległych żołnierzy.
Ekshumacje szczątków członków UPA to temat wyjątkowo drażliwy dla wielu Polaków, zwłaszcza w kontekście tragicznych wydarzeń na Wołyniu i stosunku do dziedzictwa tej formacji.
Z drugiej strony – Ukraina traktuje te działania jako element „normalizacji i wzajemnego szacunku historycznego”, niezbędnego w kontekście bliskiej współpracy obu krajów, szczególnie w obliczu trwającej rosyjskiej agresji.
ba.apostrophe.ua
