Rada Najwyższa Ukrainy uchwaliła cztery ustawy, dotyczące polityki pamięci.
Przewidują one m. in. szeroką dekomunizację przestrzeni publicznej, w tym zmianę wszystkich nazw miejscowych związanych z reżimem komunistycznym, zakładają otwarcie dostępu do archiwów KGB i innych służb Związku Sowieckiego, uznanie zaszczytnego charakteru udziału w walce o niepodległość Ukrainy, w tym w szeregach OUN-UPA oraz zaprzestanie stosowania sowieckiego terminu „Wielka Wojna Ojczyźniana” i zastąpienie go pojęciem „II wojna światowa – pisze Tadeusz A. Olszański w analizie OSW.
„Z czterech projektów omawianych ustaw dwa zgłoszono jako rządowe, jeden – jako inicjatywę grupy parlamentarzystów z różnych frakcji, jeden jako projekt Jurija Szuchewycza. Jednak wszystkie akty prawne zostały opracowane w Ukraińskim Instytucie Pamięci Narodowej (UIPN) pod kierownictwem jego szefa Wołodymyra Wjatrowycza, który osobiście prezentował dwa z nich w Radzie Najwyższej. Jest to kolejne potwierdzenie wzrostu roli znaczenia UIPN w ukraińskiej administracji centralnej oraz Wjatrowycza jako jednego z głównych architektów nowej polityki pamięci – czytamy w analizie Ośrodka Studiów Wschodnich.
Wszystkie projekty zostały zgłoszone do Rady Najwyższej w dniach 3–6 kwietnia, a wprowadzone do porządku dziennego uchwałą z 7 kwietnia wraz z 32 innymi. Kto podjął decyzję o rozpatrywaniu ich akurat 9 kwietnia, kilka godzin po wystąpieniu w parlamencie ukraińskim prezydenta RP, nie wiadomo. Sam Wjatrowycz z trybuny Rady nawiązywał do symboliki Wielkiego Czwartku (w Kościołach wschodnich – Czysty Czwartek) jako właściwego terminu do „oczyszczenia” kraju, a w późniejszych wypowiedziach twierdził, że zbieżność była dziełem przypadku.
Wszystkie ustawy uchwalano bez dyskusji, jednocześnie w pierwszym i drugim czytaniu znaczną większością głosów (261–271 głosów, ustawa o zakazie symboliki totalitarnej 254 głosy wobec 226 wymaganych). Podpisanie ich przez prezydenta Petra Poroszenkę można uznać za przesądzone. Zaskoczeniem było wycofanie w ostatniej chwili rządowego projektu ustawy o bojownikach o niepodległość i zastąpienie go nowym, także opracowanym przez UIPN. Projekt ten istotnie różnił się od pierwotnego, m.in. znosząc obligatoryjność przyznawania bojownikom świadczeń i ulg socjalnych”.
Kresy24.pl/obserwatorkonstytucyjny.pl/OSW
