Muzeum Władysława Syrokomli w Borejkowszczyźnie zaprasza na wystawę książek „lirnika wioskowego” – poety Władysława Syrokomli; ponad pięćset prezentowanych tu druków ilustruje nie tylko jego drogę twórczą, lecz również dokumentuje sztukę drukarską drugiej połowy XIX oraz pierwszej połowy XX wieków.
Fot. Muzeum Władysława Syrokomli w Borejkowszczyźnie/http://l24.lt
Władysław Syrokomla, a właściwie Ludwik Władysław Franciszek Kondratowicz herbu Syrokomla, urodził się 29 września 1823 roku w Smolgowie na Białorusi, a zmarł 15 września 1862 roku w Wilnie. Wybitny poeta i tłumacz epoki romantyzmu, nazywany często lirnikiem wioskowym, autor ironicznych wierszy stylizowanych na XVIII-wieczną sielankę oraz przyśpiewek ludowych, pochowany został na Cmentarzu na Rossie w Wilnie.
Poeta debiutował wierszem „Pocztylion” w roku 1844, na łamach czasopisma „Athenaeum”. Natomiast jego pierwsze książki ukazały się w roku 1846.
W ciągu niespełna dwudziestu lat pracy pisarskiej (poeta zmarł młodo, w wieku zaledwie 39 lat) napisał wiele utworów; najpełniejszym zbiorem jego twórczości jest 10-tomowe wydanie „Dzieł wszystkich”, które opuściło drukarnię w Warszawie w roku 1872.
Władysław Syrokomla opublikował m.in.:
- „Rywale” (1846);
- „Stary kawaler” (1846);
- „Kanonik przemyski” (1851–1852);
- „Gawędy i rymy ulotne” (1853);
- „Urodzony Jan Dęboróg” (1854);
- „Poezje ostatniej godziny” (1854);
- „Wyzwolenie włościan” (1855);
- „Margier. Poemat z dziejów Litwy” (1855);
- „Kapral Terefera i kapitan Szerpentyna” (1855);
- „Wielki Czwartek” (1856);
- „Janko Cmentarnik” (1856)
- „Nocleg hetmański” (1857)
- „Starosta Kopanicki” (1857);
- „Kasper Kaliński” (1858);
- „Chatka w lesie” (1855–1856);
- „Hrabia na Wątorach” (1856);
- „Możnowładcy i sierota” (1859);
- „Wiejscy politycy” (1859);
- „Melodie z domu obłąkanych” (1861);
- „Wojnarowski” (1861);
- „Podróż swojaka po swojszczyźnie” (1861).
Muzeum Władysława Syrokomli w Borejkowszczyźnie funkcjonuje w dworku zlokalizowanym we wsi położonej na południowy wschód od Wilna (14 km), przy starej szosie Wilno–Mińsk. Zachował się tam XIX-wieczny drewniany budynek, w którym w 1853 roku, po stracie trojga dzieci, zamieszkał Władysław Syrokomla z żoną Pauliną z Mitraszewskich Kondratowiczową.
W okresie lat 1919–1969 w dworku mieściła się szkoła, która do wybuchu II wojny światowej nosiła ona imię Syrokomli. Od 1969 roku w lewym skrzydle budynku funkcjonowała biblioteka, zaś w prawym, gdzie pierwotnie znajdował się gabinet poety, w ramach obchodów 150. rocznicy urodzin Władysława Syrokomli w 1975 roku uruchomiono muzeum. Można w nim obejrzeć osobiste rzeczy poety, meble, książki, z których korzystał.
W 2011 roku dokonano przebudowy gmachu, a przy muzeum powstało pierwsze na Wileńszczyźnie Centrum Informacji Turystycznej.
Po II wojnie światowej tomiki poetyckie Władysława Syrokomli wznawiane były wyjątkowo rzadko.
Warto dodać, że wspomniane 10-tomowe wydanie „Dzieł wszystkich” przekazał bibliotece Muzeum Władysława Syrokomli w Borejkowszczyźnie profesor Bogusław Grużewski, który odziedziczył je po swoich rodzicach.
Z kolei t. IX „Dzieł”: „Przekłady poetów polsko-łacińskich epoki zygmuntowskiej” podarował dla zbiorów muzeum Stefan Świetlikowski, zaś książkę „Wędrówki po moich niegdyś okolicach” w języku białoruskim, wydaną w Mińsku przekazała dyrekcja Szkoły im. Władysława Syrokomli w Smolhowie – miejscu urodzenia poety.
Muzeum Władysława Syrokomli w Borejkowszczyźnie – ul. Sirokomlės 5 (V. Sirokomlės g. 5), wieś Bareikiškės, gmina Rukainiai, 13176, Litwa.
RES