Dokumenty obrony Lwowa 1939, cz. XIV (21 września)

21 września 2016

cmentarz orlat lwowskich2

Przedostatni dzień obrony Lwowa. Nastroje wśród ludności minorowe. Trwają rozmowy kapitulacyjne z Sowietami.

Wobec rysującej się możliwości bombardowania miasta, dowódca Okręgu Korpusu nr VI, Władysław Langner, zarządził, aby pod żadnym pozorem nie usuwać ludności cywilnej z piwnic i schronów.






Tego dnia w jednym z dokumentów padnie nazwa uwidocznionego na zdjęciu powyżej Cmentarza Obrońców Lwowa (na ogół zwanego Cmentarzem Orląt) – w ówczesnej formie architektonicznej…






DZIEŃ 14 – 21 września 1939

„21 września 1939, .
Mjr T. Strowski do gen. F. Sikorskiego. Meldunek o śmierci ochotnika Józefa Kurca.

D-two Odcinka Zachód
p.odcinek mjra Strowskiego
mp 21 IX 39

Dctwo Grupy Obrony Lwowa
gen. Sikorskiego
w mp

Melduję, że w dniu 20 IX 39, zginął na tyłach nieprzyjacielskich ochotnik – asystent Politechniki Lwowskiej Kurc Józef z kompanii zwiadowczej  – penetrując jako dowódca patroli zwiad[u] tereny zajęte przez npla.

Wymieniony działał na powierzonych mu odcinkach od początku akcji, świecąc przykładem poświęcenia i bohaterstwa wszystkim oddziałom na moim odcinku.

Proszę Pana Generała o wyrażenie śp. Kurcowi Józefowi pochwały w rozkazie dziennym, oraz wydanie rozkazu pochowania zwłok na cmentarzu Obrońców Lwowa z honorami wojskowymi.

T. Strowski
mjr i dca

Oryginał, rękopis
Adnotacje u dołu: Zwłoki och. Kurca Józefa złożone są mp d-twa pododcinka: Częstochowska l. 7a.
Pogrzeb urządził (trumna-krzyż) ks. kap. Odejowski. Obceny przy pogrzebie ppor. rez. lek. Silberwalf. Pochowany 21 IX 39. h. 12.15 na cmentarzu Obrońców Lwowa. H. Kossak

„Cmentarze rosną, maleje liczba obrońców”, że posłużymy się Lwowianinem Zbigniewem Herbertem.

Adnotacja pisana kursywą jest niesłychanie istotna – z niej bowiem dowiadujemy się, że prośbie majora Strowskiego, aby Józefa Kurca pochować na Łyczakowie stało się zadość. Rzecz odbyła się sprawnie – na pewno w obrębie pół-doby.

Po wtóre, warto zwrócić uwagę na łączność między obroną Lwowa z lat 1918-1919 w czasie walk polsko-ukraińskich, a tą z września 1939. Jej wyrazem jest złożenie bohatera Września na Cmentarzu Orląt.

To nie jest równanie naszych przeciwników – to jest równanie bohaterstwa obrońców.

I jeszcze jedna uwaga – z gatunku przewrotnych. Nie znam dziejów rodziny Józefa Kurca, ale przypuszczam, że pierwotnie nazwisko, o którym mowa, pisane było „Kurtz”. A więc mielibyśmy do czynienia z polskim żołnierzem niemieckiego pochodzenia walczącego z niemieckim agresorem.

Czy był to w II RP przypadek odosobniony? Indywidualne postawy zależały od wielu czynników, m.in.: stosunków mniejszości niemieckiej z otaczającymi Polakami, stopnia asymilacji, zaszłości historycznych, etc.

Większość z nas pamięta niesławne listy konskrypcyjne, dzięki którym wkraczający Niemcy z łatwością likwidowali Polaków będących zagrożeniem dla III Rzeszy – głównie inteligentów. Na przykład w Bydgoszczy.

Pozwolą Państwo w tym miejscu na historię osobistą. Brat mojego pradziadka Robert Geyer [mocne niemieckie nazwisko, prawda?], nazywany niekiedy ostatnim „Lodzermenschem” zginął w grudniu 1939 roku z rąk gestapo wskutek odmowy podpisania folkslisty.

Zresztą nie trzeba daleko szukać – wśród niemieckich Polaków, którzy polegli z ręki niemieckiej figuruje generał Józef Hauke-Bosak, powstaniec styczniowy, a następnie żołnierz walczący po stronie Francji w wojnie 1870-71, poległy pod Dijon.

Być może trzeba pozbierać tych porządnych „Niemców” i rąbnąć im pomnik, np. w Warszawie, żeby od razu na dzień dobry odeprzeć zarzut, jakobyśmy byli „zoologicznymi germanofobami”.

Z drugiej strony rodzi się pytanie: czy w ogóle warto? Czy naprawdę musimy światu udowadniać, że a priori nie mamy nic do naszych zachodnich sąsiadów? A może to oni – jednakowoż – powinni się zastanowić, czy wyrośli mentalnie z koncepcji czystości rasy i hasła 1000-letniej Rzeszy?

Dominik Szczęsny-Kostanecki

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *