Za nieważne chcą uznać zwolennicy byłego ZSRS podważenie statusu państwa sowieckiego w granicach, jakie istniały przed przeprowadzonym równo 25 lat temu, 17 września 1991, referendum. Według nich tamto państwo wciąż prawnie istnieje.
Rozpad dokonał się niezgodnie z konstytucją i wbrew woli narodu. Gdyby dziś przeprowadzić rzetelne referendum na terenie wszystkich byłych republik, 99 proc. ich mieszkańców zagłosowałoby za zachowaniem Związku Radzieckiego – twierdzi lider LDPR Władimir Żyrinowski
Przypomnijmy: Referendum w sprawie zachowania ZSRR jako państwa zostało przeprowadzone 17 marca 1991 z inicjatywy ówczesnego prezydenta Michaiła Gorbaczowa. O przeprowadzeniu referendum zdecydował 24 grudnia 1990 IV Zjazd Deputowanych Ludowych. Udziału w jego organizacji odmówiły republiki, które wybrały samodzielny byt państwowy: Armenia, Estonia, Gruzja, Litwa, Łotwa i Mołdawia.
Decyzję podejmowało w referendum 9 z 15 republik – 76,4 proc. ich mieszkańców opowiedziało się za zachowanie ZSRS jako federacji, a 23,6 proc. było temu przeciwnych (dane za pl.wikipedia. org). Jak oznajmił Michaił Gorbaczow w telewizyjnym wystąpieniu z 3 sierpnia 1991 roku, 20 sierpnia nowy układ związkowy miały podpisać Białoruś, Kazachstan, RFSRR, Tadżykistan i Uzbekistan.
Jesienią “mogły do nich dołączyć” Armenia, Kirgistan, Ukraina i Turkmenistan, jednak Państwowy Komitet Stanu Wyjątkowego przeprowadził 18-21 sierpnia nieudaną próbę siłowego usunięcia Gorbaczowa ze stanowiska prezydenta ZSRR, zrywając podpisanie traktatu związkowego. W rezultacie wszystkie republiki związkowe jedna po drugiej ogłosiły niepodległość.
6 września ZSRS uznał wyjście ze Związku trzech republik bałtyckich: Litwy, Łotwy i Estonii, po czym jesienią 1991 roku na polecenie władz centralnych i republikańskich grupa robocza procesu nowo-ogariowskiego opracowała nowy projekt traktatu, zakładający stworzenie Związku Suwerennych Państw jako bytu konfederacyjnego.
Wstępną zgodę na zawarcie traktatu ustanawiającego Związek Suwerennych Państw ze stolicą w Mińsku wyraziło 14 listopada 1991 roku siedem republik: Białoruś, Kazachstan, Kirgistan, Rosja, Tadżykistan, Turkmenistan, Uzbekistan. Odmówiły wstąpienia do konfederacji Armenia i Ukraina.
Niewiele późnij, bo 8 grudnia 1991, szefowie trzech państw: Białorusi, Rosji i Ukrainy na spotkaniu w Puszczy Białowieskiej stwierdzili, że „negocjacje dotyczące przygotowania nowego Traktatu związkowego zaszły w ślepą uliczkę, a obiektywny proces występowania republik ze Związku Radzieckiego i tworzenia niepodległych państw stał się realnym faktem” i zawarli Układ białowieski o utworzeniu Wspólnoty Niepodległych Państw jako organizacji międzyrządowej i międzyparlamentarnej, nie posiadającej statusu państwa. Do WNP dołączyły później niektóre republiki związkowe.
W grudniu 1992 roku Zjazd Deputowanych FR zwrócił się do parlamentów ich państw oraz do ich Międzyparlamentarnego Zgromadzenia z propozycją rozważenia „utworzenia konfederacji lub innej formy zbliżenia niepodległych państw Europy i Azji – byłych republik ZSRR, których narody wyrażają dążenie do zjednoczenia”, ale wniosek ten nie został poparty.
Wielostronnego porozumienia w sprawie zaproponowanego później (w marcu 1994 roku) projektu stworzenia analogicznej konfederacji (Związek Eurazjatycki) także nie osiągnięto i jedynie dwa państwa utworzyły wówczas Związek Rosji i Białorusi…
Kresy24.pl
